Willempje van der Dooze: vrije koloniste, strafkoloniste, arbeidster en vrije koloniste

Willempje van der Dooze is geboren 22 oktober 1788 (geboortebewijs nav voorgenomen huwelijk) als dochter van Reinier van der Dooze, overleden 1811 (overlijdensbewijs nav voorgenomen huwelijk) en Cunera van den Boogaard. Tweehonderddertig jaar later is zij een van de hoofdpersonen in De strafkolonie. Ze komt voor op de pagina's 12, 17-19, 23-24, 30, 98-99, 120-121, 133, 187-190, 241-243, 289-291, 304. Via deze pagina zijn alle daarvoor gebruikte stukken te bereiken.

Het leven vůůr de kolonie

Mieke Kennis



Stukken over mogelijk ontslag in 1829.


23 juni 1834

Uitgaande post permanente commissie 23 juni 1834 N7 & N10, invnr 425

Agenda: No 13) Missive Sub Com. te Amsterdam 7 juny
a. (...)
b. ontslag vragende voor Knizera dochter van de wed Schoolbroek -> ontslaan


Dan willen ze trouwen, maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan, want daarvoor moet alles en iedereen toestemming geven.

Op 18 januari 1836 schrijft  Christiaan Willem Harbrecht een verzoekschrift aan de permanente commissie, of beter gezegd: laat hij een verzoekschrift schrijven, waarin hij toestemming vraagt om met de weduwe Schoolbroek te trouwen en vraagt of ze daarna als vrije kolonisten geplaatst mogen worden.

Daarover besluit de permanente commissie op 9 februari 1836 onder agendapunt N10, invnr 445 (geen scans): ... dat er geene redenen gevonden zijn om aan zijn verzoek te voldoen.

Zo makkelijk komen ze er niet vanaf. De eerstvolgende keer dat er leden van de permanente commissie op de Ommerschans komen, stapt Christiaan Willem op hen af. En dan komt er schot in.



Op 5 februari 1840 stelt de directeur der koloniŽn voor om het gezin Harbrecht-van der Dooze vanuit Veenhuizen over te plaatsen naar de vrije koloniŽn. Hij meldt vanuit Veenhuizen dat het gezin 'zich hier uitmuntend gedraagt' en dringend verzoekt overgeplaatst te worden. Dit fragment staat hier.

Maar de permanente commissie reageert afwijzend (uitgaande post 7 maart 1840 N26, invnr 499). Ze besluit in krom Nederlands  'den directeur te kennen geven dat de terugplaatsing van het gezin van Harbregt van Veenhuizen naar de gewone kolonien niet in overweging te worden gelaten.'

Op 28 maart 1843 moet de directeur der koloniŽn gezinnen voordragen die de lege plekken in de vrije koloniŽn kunnen opvullen. Op die voordracht prijkt ook het gezin Harbrecht-Van der Dooze. De ontvangers hebben op de brief geschreven '6 april 1843 N6' wat inhoudt dat ze op die datum hierover hebben beslist. En... ze accepteren de voordracht.

Op 15 april 1843 komen Willempje, Christiaan Willem Harbrecht, de dochters Geertrui Elisabeth en Elisabeth Geertrui en zoon Willem van der Dooze aan in Frederiksoord en betrekken ze hoeve 123. Ze staan in het stamboek Frederiksoord 1841-1848 met invnr 1350. Zie voor de locatie van die hoeve dit kaartje. Tegenwoordig is dat Wilhelminaoord, toentertijd hoorde het bij Frederiksoord.

Een maand later komt dochter Catharina Scholbroek vragen of ze bij het gezin mag komen wonen en dat wordt toegestaan. Zie de stukken. Willempje heeft nu drie van haar dochters bij zich, maar 

September 1846 meldt zich een vrijer voor Geertruij Elisabeth Schoolbroek. De directie staat huiverig tegenover een huwelijk tussen haar en de kolonistenzoon Koene Jonker omdat 'de jongelieden verschillende godsdienst belijden'. Zie de stukken.

Het gaat dus niet door, maar als de moeder van Koene Jonker is overleden, probeert hij het in november 1846 nog een keer. Maar het lijkt hem er vooral om te gaan de hoeve waarop hij en zijn moeder hebben gewoond over te nemen en als er godsdienstige bezwaren tegen het huwelijk blijken te zijn, ziet hij van het huwelijk af.


In 1853 zet Christiaan Willem Harbrecht de procedure voor opvolging in werking. Er komen brieven van de subcommissie Amsterdam, van de adjunct-directeur voor de vrije koloniŽn en van de directeur. Iedereen vindt het okť. Op 26 mei 1853 geeft de permanente commissie haar toestemming: de hoeve wordt overgeschreven op naam van de zoon van Willempje en Christiaan Willem. Voortaan is Willem Harbrecht kolonist.