pagina 912 Reglement voor de scholen in de gestichten der Maatschappij van Weldadigheid'


Naar het overzicht
van de maandbladen



Aantekeningen bij het maandblad de Vriend des Vaderlands in 1830

Een interessante jaargang, met twee jaarverslagen (door het vertrek van Johannes van den Bosch naar de Oost is iedereen een beetje van slag en loopt men achter) en de reglementen op de subcommissies, pagina 779, en op de scholen in de gestichten, pagina 912. Volgens mij komen die allemaal van dominee Johannes Sluiter, lid van de permanente commissie en dol op reglementen, die zijn kans schoon ziet nu Johannes er niet meer is.

De Vriend des Vaderlands, het nummer van JANUARI 1830

pagina 72 Berigten wegens den staat der Maatschappij en uit de koloniŽn

- mutaties in samenstellingen subcommissies
- jaarlijkse collecte Amsterdam
- 18 februari Commissie van Weldadigheid, 19 februari Commissie van Toevoorzigt

Over de koloniŽn:
- Mazelen in de vrije koloniŽn.
- In de bedelaarsgestichten was de sterfte onder de bevolking meer dan gewoonlijk; doch dezelve trof vooral hoogbejaarden en zwakken, op welke het saizoen niet dan ongunstig werken kon, terwijl er onder de gestorvenen waren, die zich reeds in eenen ziekelijken toestand bij hunne aankomst bevonden en zeer kort daarna bezweken zijn.
- Werk op het veld staat geheel stil
- Wij hebben het verlies te betreuren van den wijkmeester Jan Aukes van kolonie No 1, welke aan eene longtering is overleden. In zijne plaats is de bekende kolonist Klaas Visser aangesteld, wiens benoeming wij hopen, dat aan de verwachting moge beantwoorden.
pagina 77 Statistieken. Ommerschans 17 gestorvenen, 1 weggelopen, 6 ontslagen
pagina 78 Namen gestorvenen, vee-overzicht

De Vriend des Vaderlands, het nummer van FEBRUARI 1830

pagina 145 Berigten wegens den staat der Maatschappij en uit de koloniŽn

Ten huize der uitgevers van ons Tijdschrift is een brief van den navolgenden inhoud bezorg! geworden:

Aan de Redactie van de
Vriend des vaderlands.
Amsterdam, 16 Januarij 1830.

Mijne Heeren,
Naar het mij voorkomt, zoude welligt niet ondoelmatig zijn, zoo men de reisroute van hier, -- en hetgeen verder noodig is te weten, -- naar de KoloniŽn, in uw Maandschrift op- of aangaf.
Velen, die misschien, zoo wegens den te nemen weg, kosten, verblijf enz., onkundig zijn, zouden daardoor opgewekt kunnen worden, om eens zulk een uitstapje te doen; en wat kan beter, ter wering van vooroordeelen werken dan zoo iets?
Het voldoen hieraan, of Ulieder bedenkingen ziet te gemoet,
Mijne Heeren,
UI. beslendige Lezer.

De schrijver van bovenstaanden brief toont belang in onze Maatschappij; gaarne voldoen wij dan ook aan zijn verzoek. Wij vonden het echter een weinig zonderling, dat hij alleen van Amsterdam schijnt te spreken, en hoewel deze belangrijke stad te regt NeÍrlands Hoofdstad wordt genoemd (met bevreemding zagen wij dikwerf, in verschillende Zuidelijke dagbladen, Brussel als la capitale aangewezen), zullen wij toch ook ten gevalle van de bewoners van andere oorden van ons Vaderland, den weg van daar naar de KoloniŽn opgeven.
In het algemeen is de stad Utrecht voor hen, die te land de reis naar de KoloniŽn willen doen, als het ware een punt, werwaarts velen zich het eerst zullen moeten rigten, zoo als b. v. de meeste ingezetenen van NoordBraband en in het algemeen al de inwoners der Zuidelijke ProvinciŽn.
Den Vriezen, Groningers, Drenthers en Overijsselschen zullen wij den weg naar de KoloniŽn wel niet behoeven aan te wijzen. .
Doch bepalen wij ons bijzonder tot de Hollanders en Zeeuwen; voor deze zal het veelal het gemakkelijkst zijn zich eerst op Amsterdam te rigten.
Van daar kan men de reis op de goedkoopste wijze langs twee verschillende manieren over zee doen, en des verkiezende, ook over Utrecht, Zwolle, Hasselt, Zwartsluis of Meppel naar Steenwijk en de KoloniŽn komen.
Van Amsterdam vertrekt 3 malen per week, des morgens te 8 uren, van de Kalkmarkt, eene zeer goed ingerigte stoomboot naar Harlingen. De prijs per persoon is:
in het paveljoen of ie kajuit É 9.--
-- de 2e kajuit É 5.---
-- de 3e kajuit É 2,50.
Een gezelschap kan voor de som van É 40.-- het paveljoen afhuren.

Van Harlingen begeeft men zich over Franeker, Leeuwarden en Heereveen naar de KoloniŽn; tot aan Leeuwarden kan men voor eenen geringen prijs van de gewone trekschuiten gebruik maken.

Ook kan men zich met een' zeil- of beurtschipper naar de KoloniŽn begeven, en wel op de goedkoopste wijze, met dat hetwelk op Steenwijk vaart, vertrekkende twee malen per week, zijnde
des dingsdags en des zaturdags.

Ook met den Lemmerschen, Kuinderschen, Meppelschen of Zwartsluischen beurtman kan men de reis doen, doch in dat geval is men genoodzaakt zich op de plaats der aankomst van rijtuig voor den verderen togt te voorzien.
De prijs op deze beurtschepen is
voor eene afgehuurde kajuit É 4.20
voor een' persoon en slaapplaats (want men moet altijd aan boord overnachten) - 1,85.

Steenwijk is de stad, welke het meest nabij de vrije KoloniŽn ligt.
Meppel en Zwolle liggen het digtst bij de Ommerschans.
Assen het meest nabij de KoloniŽn te Veenhuizen.

Te Steenwijk zijn twee goede logementen; dat in de vrije KoloniŽn is mede aan te bevelen.
Bij de Ommerschans bevindt zich het logement van Krusinga, dat zeer goed is.
Rondom Veenhuizen zijn geen eigenlijke logementen, het beste nachtverblijf is te Assen.

Wanneer men eenige ruimte van geld heeft, is de aangenaamste wijze om de KoloniŽn te gaan zien, zich van Amsterdam met de stoomboot naar Harlingen en van daar over Franeker, Leeuwarden, Sneek of Heereveen, naar de vrije KoloniŽn (de eerste stichting der Maatschappij van Weldadigheid) te begeven. Van daar een uitstapje naar Steenwijk en deszelfs hooge wallen te doen, vervolgens, op eenen morgen zeer vroegtijdig van de vrije KoloniŽn te rijden naar het opvoedingsgesticht voor den Landbouw te Wateren; hetzelve bezigtigd hebbende, zich te begeven naar de groote gebouwen en dito bouwhoeven en kerken te Veenhuizen, waar men den meesten tijd noodig heeft.
Des avonds kan men dan ten geschikten tijde in Assen aankomen, om te overnachten.
Van Assen begeve men zich vervolgens naar Meppel en van daar naar de Ommerschans, waar men echter vooraf in het oog moet houden, dat het grootste gedeelte der bevolking over het algemeen uit zoodanige lieden bestaat, welke in hunne voormalige woonplaatsen te lui en liederlijk waren om met eigen arbeid hun brood te verdienen.
Van de Ommerschans rijde men naar Zwolle en keere over land terug.
Wil men het minder aangename eerst zien, dan keere men het door ons voorgedragen plan om, en beschouwe dus de Ommerschans het eerst, wanneer men telkens aangenamere tooneelen zal aanschouwen.
Wij hopen, dat deze regels, ons door den briesfchrijver uit de pen gelokt, eenig nut zullen stichten en vele Nederlanders tot een togtje naar onze KoloniŽn zullen aansporen, die des zomers -- in zoo grooten getale -- naar vreemde landen trekken, terwijl het schoone, het nuttige en het edele in het Vaderland ongekend en ongezien blijft.

Over koloniŽn
Met uitzondering van eenen hoevenaar aan de Ommerschans, met name Westerveld, die voor deze betrekking niet meer geschikt is bevonden, en door den vrijen kolonist van Koten, van kolonie No 1, is vervangen geworden, als ook van eenen onbuigzamen bedelaarskolonist, die zich met dadelijkheden tegen zijne opperhoofden verzet heeft, en dien ten gevolge aan de gewonen regter is overgegeven, - heeft het gedrag van de kolonisten (...) geen bijzondere reden van klagten opgeleverd.
Over het onderwijs in de vrije koloniŽn dat door de nieuwe regels beter gevolgd wordt, ook de maanden waarin en de tijden enzo.

pagina 153 Statistieken. Ommerschans 16 doden, 1 weggelopen
pagina 154 Namen gestorvenen.

De Vriend des Vaderlands, het nummer van MAART 1830

pagina 155 Berigten wegens den staat der Maatschappij en uit de koloniŽn

Vergadering Commissie van Weldadigheid.
Van Riemsdijk aarzelt nog of hij in functie wil blijven.
Honoraire leden.

pagina 158 Algemeen verslag over 1828.
Heel lang verslag door Faber van Riemsdijk
Hoe zouden wij dan het gevoel van diep leedwezen kunnen verbergen, van den stichter onzer Maatschappij niet in ons midden te zien.
Johannes van den Bosch moest zijne voedsterling voor eenen geruimen tijd geheel aan de zorgen dezer vergadering overlaten.
Over de Vlugtige waarnemingen dat voortbrengsel van beleedigden waan en eigenliefde
Er zijn meer afdoende maatregelen nodig om de subcommissies in het gareel te krijgen
In 1828 zijn opgenomen 605 zielen in de bedelaarsgestichten en 626 in de kindergestichten.

pagina 163 lijstje steden vanwaar geplaatst is
Er blijkt dat niet overal de bedelarij wordt aangepakt

Onder de 140 zielen, die van de eene kolonie in de andere zijn overgenomen, bevinden zich dertien huisgezinnen, die van arbeiders tot vrije kolonisten zijn bevorderd,
Over gezondheid in de vrije kolonien: (Ö) dat vele der in de kolonien opgenomenen middelijk daaraan hun langer leven en gezondheid hebben te danken.

pagina 168 Over bremteelt, en over vrijboeren of kolonisten van den eersten rang, die ineens allemaal buiten de kolonie gingen werken en nu terug naar hun grond moeten.

pagina 173 Ze zouden wel meer mensen in de vrije koloniŽn willen plaatsen en hen alzoo uit den staat van armoede, vernedering en waanzedelijkheid op te heffen, en weder tot nuttige burgers op te kweeken.

pagina 174 Bedelaarsgesticht en strafkolonie telden, bij het einde des jaars, 1233 zielen, zijnde 46 minder dan bij den aanvang. Nu is er sprake van de opneming van 598 bedelaars
De gehuwden onder dezelve, wanneer zij daarvan kunnen doen blijken, worden, na een betoond ordelijk gedrag, spoedig naar het gesticht te Veenhuizen en aldaar in afzonderlijke woningen overgeplaatst.
Van de 207 die ontslagen zijn, zijn er 70, welke, na een jaar verblijf en betoond werkzaam en oppassend gedrag, eene som van f 1862,17 bij de Maatschappij hadden te goed gemaakt, (Ö) terwijl er 52, zoo wel vrijwillig als door de wet op de Nationale militie, in de krijgsdienst zijn getreden.
Van een duizendtal, hetwelk nu reeds sedert de oprigting uit de beide gestichten met ontslag vertrokken is, bevinden zich in dezelve thans naauwelijks negentig, welke andermaal om bedelarij hebben moeten worden opgezonden, of zich te dier oorzake vrijwillig hadden aangegeven. Van de overige mag men dus vooronderstellen, dat zij hun vorig werkeloos leven niet weder hebben opgevat, immers niet meer ten laste van het algemeen zijn.

pagina 175 Het getal der gedeserteerden, waartegen echter de 10 teruggekomene moet worden gesteld, is aanzienlijk, als 92 bedragende en waarvan de oorzaak gelegen is in de vrijheid, die op het veld, bij het werk, moet worden gelaten, en het gebrekkige toezigt der politie-bedienden van den omtrek.
Onze eigene veldwachters voldeden bovendien minder aan hunne bestemming, dan in vroegere tijdvakken; aanvankelijk waren dezelve grootendeels gekozen uit de bedelaars, aangekomen uit de zuidelijke provinciŽn, waaronder zich een aantal gewezen militairen bevonden, wier weder opgewekt eergevoel hen tot die betrekking zeer geschikt maakte. Achtervolgers, echter, werden deze ontslagen en door geene andere, even geschikte, vervangen, waaruit men verpligt was de veldwachters aan te vullen, doch waarvan bij ondervinding alras de mindere geschiktheid bleek.
Daarna dat de eigen veldwachters niet voldeden en zijn opgevolgd door veteranen. (...) een, met hunne stand juist overeenkomstig bestaan (...)

pagina 176 Sterfte is 139 van de duizend, dus 1 van de 7,16.
Wanneer wij hierbij doen opmerke, dat die grootere sterfte een aanvang genomen heeft in het najaar van 1827, toen het bedelaarsgesticht te Hoorn is ontruimd en deszelfs bevolking bijna enkel uit oude en zwakke lieden bestaande, herwaarts is overgebragt; dat in de maand Maart 1828 nog 116 meest invalide bedelaars, voornamelijk van Middelburg, Rotterdam, Amsterdam, zijn aangebragt geworden; (Ö) dan meenen wij genoeg te hebben aangevoerd, om de meerdere sterfte in het jaar 1828 aan de gesteldheid der uit de werkhuizen overgenomene te moeten toeschrijven, ook op grond dat dezelve in dat te Hoorn, over zes jaren tijds van 1817 tot 1822, volgens eene opgave van den hoogleraar Quetelet, ťťn van de 6,85 heeft bedragen.
- Oogst
- Invoering bremteelt en gevolgen voor de hoeves
- hoeveknegts
- menschen die tot de laagste klasse des volks behooren
- Eind van het jaar Veenhuizen-2 en Ommerschans samen 1826 bedelaars, inclusief bedelaarshuisgezinnen.
Dan Veenhuizen-1 en -3 Plus plaatje sterkte.

pagina 199 Wij mogen hier onze erkentelijkheid voor de getrouwe dienstbetooning van vele der koloniale ambtenaren niet terughouden.
uitleg over Visser als inspecteur (om de twee ŗ drie maanden een inspectiereis) en Van Konijnenburg als directeur.

pagina 207 Verslag over het schoolonderwijs en de godsdienst in 1828. NB: Sluiter noemt geen namen van onderwijzers.

pagina 217 Verslag wegens het geldelijk beheer der MvW over 1828

De Vriend des Vaderlands, het nummer van APRIL 1830

pagina 310 Berigten wegens den staat der Maatschappij en uit de koloniŽn
Plaat dit nummer is van Willemsoord, dat een twintigtal hoeves op Vrieschen bodem heeft.
Dezelve bestaat uit 160 ontgonnen hoeven, in twee elkaar kruisende rijen, ieder van een half uur lengte, benevens eenige kleinere rijen, waarvan een gedeelte vroeger kolonie No 6 uitmaakte, welke, ter vereenvoudiging van het beheer, in 1825 aan No 3 getrokken is.
Door eene dier groote rijen loopt de groote weg der 2de klasse van Zwol op Leeuwarden, welks bestrating in dit voorjaar zal worden ten einde gebragt.
Daarna verdere beschrijving kol 3.
- uitlotingen.

Uit de kolonie, door Van Konijnenburg:
- menigvuldige regens hinderen de veldarbeid
- proef met gerst in Ommerschans.
- verlies schapen afgelopen jaren
- aankoop A'dams straatvuil.
- over bomen, en sommige wegen, waaronder de groote straatweg der kolonie No 3, verder met eiken en populieren bijgepoot.
Hij spreekt te Willemsoord vier nieuw aangekomenen: Amsterdam (suikerbakker), Gravenhage (steenplaatdrukker), Gravenhage (broodbakker), Bergen op Zoom (timmerman): (...) de vordering in hunne zedelijke verbetering kan niet wel anders dan trapswijze, en met het meeste geduld worden verwacht.

pagina 316 Statistiek. 1 april 1067 bedelaars in Ommerschans. In statistiek staan 8 ovl in Ommerschans, totaal aantal bezweken bedelaarskolonisten (dus inclusief Veenhuizen) = 23.

De Vriend des Vaderlands, het nummer van MEI 1830

pagina 332 brief prins Frederik aan de gouverneurs der zuidelijke provincien tbv de ledenwerving, die door die gouverneurs wordt doorgezonden
pagina 345 Iets over de Maatschappij ter aanmoediging van het lager onderwijs in Namen, Henegouwen en Luik.
Plus Toespraak, gerigt tot mijne zuidelijke landgenooten, door H. Gallois, Predikant te Vriezenveen
Dus vťťl over BelgiŽ.

pagina 377 Verslag Commissie van Toevoorzigt. Alleen financiele gedeelte. Reden van uitstel is genoegzaam bekend...

pagina 393 Berigten wegens den staat der Maatschappij en uit de koloniŽn
Een legaat, maar omgeven door een klaaglijk toontje over de verflauwing
Eenige tijd geleden jaarlijkse voordracht ontslag wezen (met diverse getallen en gegevens).
De voordragt tot ontslag van bedelaars bevat 201 personen, zoo mannen, vrouwen, als kinderen.
Even als in het vorige jaar, is dezelfde ook nu weder in vier afdeelingen gesplitst. De eerste bevat 62 personen, die meer dan een jaar in de gestichten zijn geweest, en die door hun gedrag en arbeidzaamheid reden geven om te hopen, dat zij niet weder tot bedelarij zullen vervallen. Zij hadden, tijdens de voordragt, in geld of in kleedingstukken, gezamenlijk bij de Maatschappij te goed f 1378.-, dat is f 22.23 ongeveer voor elk.
De tweede bevat 120 personen, die in vroegere voordragten tot ontslag niet begrepen, door hun zevenjarig of langer verblijf in de koloniŽn thans daartoe schenen in aanmerking te komen. Niet allen kunnen wij echter verzekeren, dat even geschikt voor den arbeid zijn, en zeer velen onder hen waren niet in staat bij ons in hun onderhoud te voorzien.
Enkelen, die eenig tegoed hadden, of wier schulden door de Gemeentebesturen, waar zij hun domicilie van onderstand hebben, worden aangezuiverd, zullen dus slechts worden ontslagen.
De derde afdeeling levert 7 personen op, welke, ofschoon minder te goed hebbende gemaakt, dan die in de eerste afdeeling begrepen, echter, wegens hun uitstekend goed gedrag, de gunst van het ontslag zich waardig hebben gemaakt.
De vierde, eindelijk, bevat 12 personen, voor welke het ontslag door hen zelve of hunne bloedverwanten was aangevraagd, of hetwelke hun tegen den tijd van het jaarlijksch ontslag was toegezegd.
De geheele voordragt bevat 200 personen, zijnde ruim het een tiende van degenen, die bij het doen der voordragt in de gestichten aanwezig waren.
Een aantal der tot ontslag voorgedragene personen zijn op dit oogenblik reeds ontslagen, en wij hopen, dat ook deze, in de gewone maatschappij teruggekeerd, door arbeidzaamheid en vlijt het nut en de doelmatigheid onzer inrigtingen zullen bevestigen.
Dat toch is het beste bewijs, dat wij daarvoor kunnen geven, en waar zulke bewijzen spreken, mogen wij ons veilig van alle verder betoog ontslagen rekenen....

pagina 396 ev Statistiek.
NB: bedelaarsgezinnen zitten vooral in Veenhuizen1 en een paar in Veenhuizen3.
Gestorven bedelaars Ommerschans 11, overgeplaatst naar Veenhuizen-2 124.

De Vriend des Vaderlands, het nummer van JUNI 1830

Weer veel BelgiŽ in dit nummer.
Bij de vertalingen: Muntwezen.

pagina 473 Berigten wegens den staat der Maatschappij en uit de koloniŽn
Over de met huid- en hoofdziekten behepten in de verschillende gestichten.
Dr Sasse heeft opgezegd en wordt vervangen door dr Sporon. De Geneesheer P. D. van Steenwijk, aan wien, gedurende de vacature van opgemelden post, de geheele geneeskundige dienst is toevertrouwd geweest, heeft zich van die uitgebreide taak allerloffelijkst gekweten.
De toestand van den landbouw blijft bedroevend.
allerlei rampspoed. De weinige morgen garst te Ommerschans zijn mislukt.
Dan verbeiden wij den toekomst met gelatenheid.
Veel bedelaars aangekomen.

pagina 476 Statistiek
11 doden in Ommerschans.

De Vriend des Vaderlands, het nummer van JULI 1830

pagina 533 Berigten wegens den staat der Maatschappij en uit de koloniŽn

Vergadering Commissie van Weldadigheid 22 augustus, Commissie van Toevoorzigt 23 augustus

Iemand uit Maastricht heeft ten gunste van de beide MvW's uitgegeven Tollens: De overwintering op Nova Zembla.
Legaten en giften.

Gezondheidstoestand in de kolonien weer perfect,
Twee weesmeisjes te Veenhuizen verdronken. Met beschrijving.
Er zijn een paar 'schoone zomerdagen' geweest.
Laatste twee jaar is door gebrek aan en duurte van hooi de veestapel niet aangevuld.
Beide afgelopen winters was er zelfs voor de hoogste prijs bijna geen turf in deze gewesten te krijgen.Nu veel turf gestoken in Veenhuizen. Te Ommerschans is de benoodigde brand mede gestoken

pagina 539 Statistiek en pagina 540 Namen gestorvenen en vee.

De Vriend des Vaderlands, het nummer van AUGUSTUS 1830

pagina 555 Vergadering Commissie van Weldadigheid
pagina 557 Algemeen verslag door Van Riemsdijk over 1829.
Over het gemis van Johannes plus buitengewone, ongunstige omstandigheden, welke in het afgelopen jaar, ten gevolge van de weersgesteldheid, hebben plaats gevonden
Nog steeds ledenverlies; gaat misschien beter nu er een reglement voor de subcommissies is; in 1829 638 meer bedelaars dan het jaar ervoor; overzichtje plaatsen van herkomst gezinnen.

pagina 561 Gewone koloniŽn
Tegenover pagina 562 Staat van de bevolking in 1829
pagina 569 begint Ommerschans: In 1829 zijn uit de verschillende Gemeenten hier aangebragt 628 personen, die als bedelaars of landloopers waren aangehouden, of die, om tot geene bedelarij te vervallen, zich ter opneming vrijwillig hadden aangegeven.
169 ontslagenen, waarvan 38 in dienst.
Van de 1,200 bedelaars ongeveer, welke sedert de oprigting uit de beide gestichten zijn ontslagen, zijn er thans 100, die andermaal om bedelarij zijn opgezonden.
Het getal der gedeserteerden heeft in 1829 te Ommerschans slechts 50 bedragen, en dus aanzienlijk minder dan in 1828 (komt door verbeteringen veldwachtersdienst, zie vorig jaarverslag).
De sterfte heeft in 1829 bedragen 112, hetgeen op eene middelbare bevolking van 1025 zielen .1092 is, of ťťn van de 9 ongeveer, zoodat de sterften in 1829 minder zijn geweest dan in 1828, toen dezelve .1390, of ťťn van de 7 beliepen.
In VdV deel 1 blz 700 zou ene hoogleeraar Quetelet de middelbare verhouding der sterfgevallen voor de verschillende bedelaarsgestichten van het Rijk over een tijdvak van 12 jaren hebben berekend: .1121, of ťťn van 8,91.

Pagina 571 Grote sterfte onder de schapen, ruim 700. Over aardappelen op bremgrond.
De ingevoerde wijze, om de kolonisten in vaste hoevenknechts en algemeene werkploegen te verdeelen, voldoet op den duur aan de verwachting.
Van de duizenden elzen, in 1828 gepoot, zijn velen verloren gegaan.

pagina 573 begint Veenhuizen: Zoo als bekend is, heeft de opneming der bedelaars uitsluitend plaats aan de Ommerschans, en de nieuw aankomenden te Veenhuizen zijn geene anderen, dan die van eerstgemeld gesticht worden overgenomen.

pagina 585 Over bedelaars De tevredenheid dezer kolonisten met hunnen toestand is vrij algemeen en merkelijk toegenomen, sedert een hunner, die woelziek van aard, voor de rust der bevolking allernadeeligst was, en zelfs in een adres aan de regering, op de hatelijkste en afzigtelijkste wijze het bestuur der Maatschappij en der koloniŽn gelasterd had, naar de Ommerschans is overgeplaatst, alwaar hij aan een bijzonder en strenger toezicht onderworpen is.
Veteranen zijn zťťr ontevreden!

pagina 589. Over ambtenaren.
Poelman bevorderd, maar de rest...
Wij zouden wel wenschen, omtrent het geheele personeel, eene even goede getuigenis te kunnen geven; maar, hoezeer ook geen dadelijke onwil of te kortkoming de reden van ons beklag is, zijn er evenwel ambtenaren, die nog niet op de hoogte staan, welke het meerder of minder gewigt hunner betrekkingen schijnt te vorderen. Indien de voortgang ten deze zigtbaarder zou kunnen zijn, moeten wij echter erkennen, dat de vorderingen in het goede steeds langzaam gaan en onze verlangens den tijd niet mogen vooruitloopen. Van onze zijde wordt er, intusschen, geene poging gespaard, om, waar het noodig is, den ijver op te wekken, de belangstelling in de zaak der Maatschappij te vermeerderen, het begrip van trouw en eerlijkheid te verlevendigen en de kennis uit te breiden, en wij vleijen ons, dat, met de middelen, die in onze magt staan, en met het voorbeeld, dat door het Hoofd der koloniŽn gegeven wordt, ons doel zal bereikt worden.
Waar intusschen de zachte teregtwijzingen niet helpen, nemen wij de vermaningen te baat, en wanneer ook dezen te kort schieten, volgt het ontslag.
pagina 590 Heemskerk heeft ontslag genomen en de functie van adjunct administratie is vervallen.
pagina 591 Harloff heeft zelf ontslag genomen. Opvolger P. van der Wal. Onderdirekteur voor de fabrijkmatigen arbeid aan de Ommerschans, als ongeschikt voor zijne betrekkingen, ontslagen.
Landskroon is arts op de Ommerschans.

pagina 594 Onderwijs en Godsdienst door Sluiter
pagina 595 Van Wolda heeft admissie gehaald als godsdienstleraar.
pagina 597 Ommerschans: schoolgebouw is verlengd en verhoogd; blijkbaar wordt er dwang uitgeoefend op menschen, die hun waar belang te weinig kennen, om het gebruik van zedelijke middelen afhankelijk te laten van hunne eigene inzigten en verkiezing.

pagina 602 Financieel verslag

pagina 620 Over de koloniŽn
Buikloop in Veenhuizen, maar het is hun eigen schuld
schoone zomerdagen in vorige en begin dezer maand

pagina 623 Statistiek

De Vriend des Vaderlands, het nummer van SEPTEMBER 1830


De Vriend des Vaderlands, het nummer van OKTOBER 1830

pagina 779 Reglement voor de subcommissies.
Uit art 34: De suggestie die de subcommissies van de landelijke leiding krijgen voor de verkiezing is dat zij 'op eene daartoe geschikte publieke plaats eene lijst doen nederleggen, waarop de namen van al de leden van het ressort voorkomen, en waarop elk derzelve achter zijnen naam den persoon zal aanwijzen, dien hij tot Kiezer wenscht benoemd te zien'.

De Vriend des Vaderlands, het nummer van NOVEMBER 1830


De Vriend des Vaderlands, het nummer van DECEMBER 1830

pagina 912 Reglement voor de scholen in de gestichten der Maatschappij van Weldadigheid'