Het vrije kolonistenechtpaaar Adriaan Feskens en Maria Tuerlings uit Breda, met vier dochters die alle vier ook vrije koloniste worden. maar... maar...

Spellingvariaties in namen zijn gebruikelijk, maar het is extra vervelend als het om de eerste letter van de naam gaat. Adriaan Feskens komt her en der, bijvoorbeeld in de kolonistendatabase, voor als Teskens. Van de weeromstuit noem ik hem op pagina 332 van De strafkolonie ook zo. Maar het voor- en nageslacht staat altijd met een 'F'.


Het arrondissement Breda mag in 1827 een hoeve in de vrije koloniŽn vullen 'uit de contributie'. Zie een uitleg van dat begrip. Breda draagt 23 oktober 1827 het gezin voor van 'A. Feskens, sterk 6 hoofden', invnr 87 scan 680. Zie helemaal bovenaan de pagina hoe de scans te bereiken zijn.

Aankomst

Op 29 november 1827 komt het gezin in de kolonie aan. Voor het eerste gedeelte van hun reis, tot aan Amsterdam, krijgen ze van de subcommissie Breda É 25,- mee, volgens de afrekening 1827 van de subcommissie in invnr 1105 (daarvan zijn geen scans). De kosten van het tweede gedeelte, Amsterdam-Willemsoord van 24 tot en met 27 november, is te vinden bij de kladjes van het financieel jaarverslag in invnr 1024, en vallen onder te verdelen in de reiskosten:


En in de fouragering voor onderweg, te weten 2 lange witte broden, 1 lang roggebrood, 3 pond kaas en zes kruiken bier.


Ze worden ondergebracht in hoeve 18 van Willemsoord, zie de locatie op dit kaartje, en ze staan geadministreerd als bewoners van die hoeve in het stamboek Willemsoord met invnr 1358 op scan 9. Op onbekende datum gaan ze naar hoeve 148, zie de locatie, en staan ze op scan 35 van het stamboek met invnr 1359.

Uit deze en latere inschrijvingen neem ik de gezinsgegevens over, met de kanttekening dat de kolonieadministratie slechts de aantekeningen zijn van een particuliere organisatie en dus geen officiŽle bron waarop blindgevaren mag worden.

Gezinssamenstelling

● Adriaan Feskens is volgens die kolonieadministratie geboren op 20 februari 1788. Hij is net als de rest van het gezin rooms-katholiek. Hij is getrouwd met:

Maria Tuerlings, geboren 28 februari 1784. Ze hebben vier dochters bij zich:

Helena Feskens, geboren 28 februari 1817,
Johanna Feskens, geboren 5 februari 1819,
Petronella Feskens, geboren  11 april 1823, en
Catharina Feskens, geboren  1 september 1826.


Hoevenaar

Het verblijf in Willemsoord duurt niet lang, per 12 november 1829 wordt het gezin bevorderd tot het hoogste dat een kolonist kan bereiken, ze worden hoevenaars op een van de grote boerderijen op het terrein rond de gestichten te Veenhuizen.

Ze staan nu geadministreerd in het stamboek van het eerste gesticht met invnr 1572. Eerst worden ze abusievelijk op scan 4 ingeschreven als arbeidershuisgezin, maar dat wordt doorgehaald en dan staan ze op scan 114 tussen de hoevenaars.

Ze staan ook op folio 3 van het stamboek van hoevenaars 1830-1835 met invnr 1581 (daarvan zijn geen scans), maar daar is al aangetekend dat er een eind komt aan de pret: op 27 februari 1832 worden ze weer teruggebracht tot de status van gewone vrije kolonist.

Terug in Willemsoord

Ze komen op hoeve 142 van Willemsoord, zie de locatie op dit kaartje, en daar zullen ze nooit meer weggaan. Ze staan als bewoners van die hoeve op de scans van de stamboeken Willemsoord met de invnrs 1360, 1361, 1362 en 1363.

Opvallend verschil tussen de familie Feskens en de meeste andere kolonisten is dat zij nooit in aanraking komen met het koloniale tuchtrecht. Althans als beschuldigde. 'Leentje Feskens', dat zal dan Helena zijn, treedt ťťn keer op als getuige bij de raad van toezicht van Willemsoord op 19 september 1836 (bijlage 3).

Gemeensman

Adrianus Feskens heeft in dit kader een andere rol. Elk van de drie vrije koloniŽn heeft een 'gemeensman', iemand die de kolonisten vertegenwoordigt bij het tuchtrecht. Zie de artikelen 1 tot en met 6 van het tuchtreglement van 1825. Gezien de manier waarop de gemeensman gekozen wordt, zal het altijd een kolonist zijn waar de directie veel vertrouwen in heeft.

Adriaan Feskens wordt maar liefst drie keer tot gemeensman gekozen. Via dit overzicht zijn alle zittingen die in 1835 gehouden worden en waar hij bij zit te bereiken.

Op de zitting van 19 januari 1839 wordt hij opnieuw als gemeensman geÔnstalleerd. Een overzicht van de bijeenkomsten van de tuchtrad in dat jaar zijn via hier te bereiken.

Vijf jaar later is hij het weer. De zittingen in 1844 zijn bereikbaar via dit overzicht.

De dochters 1 en 2

Zoals gemeld in de kop kiezen alle vier de dochters voor een partner uit de koloniebevolking en voor een bestaan als vrouw van een kolonist.

■ Johanna Feskens trouwt met Johannes Schuurman, die op zijn tiende als ingedeelde uit Rotterdam is gekomen en per 15 februari 1840 met zijn bruid Johanna een koloniale hoeve mag betrekken.

■ Helena Feskens trouwt met de kolonistenzoon Gerhardus Deems uit Schiedam (over de familie Deems komt nog een keer een pagina), die per 14 september 1840 de hoeve van zijn ouders mag overnemen.

Dochters 3 en 4

■ Petronella Feskens trouwt met Hendrik van Schie, wiens naam ook voorkomt als Hendrik van Verschie en over wie ook het een en ander gemeld wordt op deze pagina. Ze wonen eerst in bij vader en moeder Feskens, maar als Adrianus Feskens op 12 februari 1847 overlijdt, nemen ze feitelijk de hoeve over, al wordt dat pas later officieel. Moeder Maria Tuerlings blijft hij hen inwonen tot haar dood op 25 oktober 1862.

■ Catharina Feskens trouwt met de kolonistenzoon Willem Wolfs die op 14 oktober 1848 een koloniale hoeve krijgt.

Waarmee de dochters van Adriaan Feskens en Maria Tuerlings dus VIER hoeves in de vrije koloniŽn bezetten.

Opnamen

Maar... maar... Er zijn psychische problemen in de familie: Waarschijnlijk van de soort (schizofrenie / manisch depressiviteit) waarvan we tegenwoordig weten dat het erfelijk is, maar waarvoor in de negentiende eeuw zowel de kennis als de behandeling erg te kort schoot.

Johanna Feskens gaat 11 april 1849 naar het krankzinnigengesticht in Dordrecht. Ze staat als patiŽnt nr 265 in de Index op de registers 'houdende chronologisch aantekening van de
opgenomen patiŽnten bij het Geneeskundig gesticht voor krankzinnigen, voorheen het
Stads krankzinnig- en beterhuis geheten'. Regionaal archief Dordrecht toegang 22 invnr 428.
Er staat geen ontslagdatum bij, maar ze overlijdt 2 mei 1851 te Weststellingwerf.

Petronella Feskens wordt 12 december 1864 opgenomen in het krankzinnigengesticht te Delft en zal daar ook overlijden.