De familie Nicola, vrije kolonisten vanaf 1839, drie zoons worden ook kolonist

Het gezin van Cornelis Nicola en Elizabeth Corvezee komt op 5 augustus 1839 in de vrije koloniŽn aan. Ze zijn geplaatst 'uit de contributie' (zie voor een uitleg van dat begrip) van de subcommissie van weldadigheid Utrecht. Ze komen in de kolonie Willemsoord op hoeve 116. Zie voor de locatie van die hoeve dit kaartje. Op deze pagina mijn aantekeningen over het gezin.

Ze zijn bij hoeve 116 te vinden in het stamboek van Willemsoord 1835-1840 met invnr 1361 en het stamboek 1841-1847 met invnr 1362. Zie bovenaan de pagina hoe de scans van die stamboeken te bereiken zijn. Uit die stamboeken neem ik de gezinsgegevens over, met de kanttekening dat op geboortedata in de kolonieadministratie nooit blind gevaren kan worden, die moeten altijd gecheckt met officiŽle bronnen.

Gezinssamenstelling

● Cornelis Nicola is volgens die kolonieadministratie geboren ergens in het jaar 1795. Omdat hij een zoon Cornelis heeft, wordt hij vaak aangeduid als Cornelis senior. Hij is evenals de rest van het gezin hervormd en hij is getrouwd met:

Elizabeth Corvezee of Korvezee, geboren of gedoopt  6 juli 1799. Het echtpaar komt aan met de volgende kinderen:

● Wilhelmina Nicola, geboren ergens in 1823,
● Cornelis Nicola, geboren 29 mei 1825,
● Neeltje Nicola, geboren ergens in 1829,
● Johannes Nicola, geboren 31 mei 1831,
● Willem Nicola, geboren 13 oktober 1834, en
● Gabriel Nicola, geboren 18 juli 1839, dus zo'n twee weken oud als ze in de kolonie aankomen.

Vrijstelling van school

Een maandje na aankomst constateert de adjunct-directeur voor het onderwijs dat zoon Cornelis Nicola van de dagschool kan worden vrijgesteld. Blijkbaar heeft hij te Utrecht al onderwijs genoten. Hij gaat nu overdag werken en drie avonden per week naar de avondschool. Van vrijstellingen van andere kinderen heb ik geen transcripties dus ik weet niet of die ook in Utrecht al geleerd hebben.

De familie Nicola is een uitgelezen gelegenheid om eens wat tuchtzittingen na te lopen, want daar verschijnen ze nogal eens.

Niets gehoord

■ Op de zitting van 16 mei 1840 als - niet al te gewillige - getuigen. Wilhelmina en Cornelis junior beweren helemaal niets gehoord te hebben. Cornelis wordt in bijlage 5 zelfs 'met straffen bedreigd indien hij de waarheid niet wilde zeggen wat hij gehoord had', maar hij blijft zich doof houden. Het conflict waarover het hier gaat staat elders in verhaalvorm.

■ Op de zitting van 12 februari 1842 (geen transcriptie, alleen samenvatting) moet vader Cornelis verschijnen omdat hij van de beddelakens broekjes voor de kinderen heeft laten maken. Voor mensen die verder onderzoek willen doen is bijlage 1 wellicht interessant, want daar zal meer hierover staan

Diefstallen

Ook interessant voor verder onderzoek is de kleine raad voor de gewone koloniŽn want daar heb ik nagenoeg geen transcripties van. Wel van de zitting van 5 maart 1842 waar het gezin Nicola een boete van twintig cent krijgt omdat een of meer kinderen niet naar school zijn geweest.

■ Op de zitting van de tuchtraad van 27 april 1842 moet zowel vader Cornelis als dochter Wilhelmina voorkomen. Ik heb geen transcriptie, alleen een samenvatting in dit overzicht. Vader Cornelis heeft een kantschop van een medekolonist gestolen en Wilhelmina heeft aardappelen ontvreemd.

Baldadigheid

Een maand later meldt het stamboek gezinsuitbreiding:

● Anthonius Nicola, geboren 26 mei 1842 (maar zie ook verderop).

■ Op de zitting van de tuchtraad van 3 juni 1843 behoort zoon Cornelis tot een groepje jongeren dat wordt beschuldigd van 'baldadigheid in de katoenfabriek en tegen de bij den weg gaande vreemdelingen'. Volgens bijlage 1 bestaat het laatste uit schelden en schreeuwen, maar Cornelis heeft ook een van de passanten een steen op de rug geworpen. Als meest schuldige van het groepje krijgt Cornelis de zwaarste douw.

Weduwe

Op 10 oktober 1843 overlijdt het gezinshoofd Cornelis Nicola senior, ongeveer 48 jaar oud. Elizabeth Corvezee de weduwe Nicola blijft achter met zeven kinderen van ťťn tot twintig jaar.

■ De volgende keer dat ze bij de tuchtraad komen, op de zitting van 25 juli 1844, is dat als slachtoffer. Een andere kolonist is dronken geweest en moet zich verantwoorden voor 'het verontrusten van het huisgezin van de wed: Nicola'. Nadere bijzonderheden staan waarschijnlijk in bijlage 1, maar daar heb ik geen transcriptie van.

Overplaatsing

Op 2 mei 1845 wordt het gezin overgeplaatst. Ze gaan naar hoeve 73 van Willemsoord, Zie de locatie op dit kaartje. Dat is een stukje naar het noorden, weg uit de 'jodenhoek'.

Twee maanden later, 9 juli 1845, krijgt dochter Wilhelmina Nicola drie maanden verlof om een baantje te gaan zoeken. Zie voor de regeling waarop dat gebaseerd is dit besluit. Het lukt deze keer niet, op 5 september 1845 is Wilhelmina weer terug op het nest.

Net op tijd om het overlijden mee te maken van haar zusje Neeltje Nicola op 28 september 1845.

Strafkolonie?

■ Op de zitting van de tuchtraad van 16 juli 1846 moet Wilhelmina terecht staan voor diefstal van aardappelen. Ze komt niet opdagen, maar omdat dit al de tweede keer is wil de raad haar voor onbepaalde tijd verbannen naar de strafkolonie op de Ommerschans. In de kantlijn van het verslag wordt door de permanente commissie, die zo'n verbanning moet goedkeuren, druk gediscussieerd.

Of de diefstal wel bewezen is, dat de vorige keer al vier jaar geleden was, enzovoort. Wat daar precies uit is gekomen heb ik niet nagekeken, maar het volgende dat gebeurt is dat Wilhelmina Nicola op 17 oktober 1846 van de kolonie deserteert. Waarmee elke dicussie over een mogelijke verbanning verder zinloos is. Diezelfde dag trouwt ze te Steenwijk.

Per 20 februari 1847 krijgt het gezin een ingedeelde in huis. Dat is voor het eerst, maar zal daarna vaker voorkomen.

Onophoudelijk twisten

■ Op de zitting van de tuchtraad van 22 juli 1847 wordt behandeld de beschuldiging 'tegen de kolonistenvrouwen Friess en Nicola wegens het onophoudelijk twisten met elkander, en het ontvreemden van katoenen garens'. Het laatste wordt beschouwd als een uitvloeisel van het eerste en blijkt in bijlage 4 dusdanig ingewikkeld dat de tuchtraad het maar laat zitten. Zie over de familie Friess deze pagina.

Het eerste wordt in bijlage 4 nader omschreven als dat zij 'zoo erg op elkaar verbitterd zijn dat zij om beuzelingen het grootste ongenoegen maken elkander voor hoer, dief etc. uitschelden waaraan een half wijks volk te pas komt'. Oftewel de hele buurt staat mee te genieten van de scheldpartijen. Beide vrouwen gaan drie dagen de strafkamer in, maar vrouw Friess blijft nog tweeŽnhalf jaar ernaast wonen dus ik ben benieuwd hoe het verder tussen de twee buurvrouwen gegaan is.

Uitvliegen-1

Op 20 maart 1852 verlaat zoon Cornelis Nicola met drie maanden verlof de kolonie en keert niet terug. Hij trouwt kort daarop met de kolonistendochter Adriana Kranendonk, een kleindochter van een van de proefkolonisten. Ze blijven in de buurt.

In 1853 wordt hoeve 73 omgenummerd tot hoeve 85 maar hij blijft wel op dezelfde plek staan.

■ Op de zitting van de tuchtraad van 20 april 1854 behoort Gabriel Nicola tot een groep jonge katoenwevers die katoenafval hebben verkocht aan een vrouw uit Steenwijk die met appels (maar ook pekelharing) langs de deuren gaat, zie ook bijlage 3. Gabriel gaat voor acht dagen de cel in.

Uitvliegen-2

Op 31 maart 1858 gaat zoon Willem Nicola met drie maanden verlof en hij keert niet weer terug.

Bij besluit van 30 augustus 1858 N2 (niet gezien, maar moet in invnr 895 zitten) wordt bepaald dat de naam van de jongste zoon niet meer als Antonius maar als Anthonij in de stamboeken gespeld dient te worden, en wordt zijn geboortedatum veranderd van 26 in 24 mei 1842. De permanente commissie heeft waarschijnlijk even op wiewaswie gekeken, want daar staan die gegevens ook zo.

Na 1859

Van de periode na 1859 heb ik geen aantekeningen, dus beperk ik mij tot de gegevens die mevrouw Kloosterhuis heeft verzameld en die in de kolonistendatabase staan:

In 1860 wordt de hoeve omgenummerd tot hoeve 348.

Op 20 juni 1861 slaagt zoon Cornelis Nicola erin een koloniale hoeve te verwerven voor hem en zijn gezin en wordt hij zelf kolonist.

Op 16 januari 1863 krijgt ook zoon Gabriel Nicola een hoeve op de kolonie Willemsoord, na te zijn getrouwd met de kolonistendochter Wilhelmina Kist.

En op 12 juli 1867 wordt de hoeve van de weduwe Nicola overgeschreven op naam van zoon Johannes Nicola, die met kolonistendochter Boukje de Lange is gehuwd. Er zijn nu DRIE hoeves in Willemsoord in handen van de familie. Dat blijft meerdere jaren zo, waardoor er al met al een heleboel Nicola's op de kolonie hebben gewoond. Bovendien woont broer Anthonij, die ook met een kolonistendochter Kist getrouwd is, ook nog vlak in de buurt (Steenwijkerwold).

Elizabeth Corvezee weduwe Cornelis Nicola overlijdt na een dikke dertig jaar in de kolonie te hebben doorgebracht op 17 mei 1870.