Abraham Vegters en gezin, vrije kolonisten uit Haarlem van 1820 tot 1838

De 'kommissie van Toezigt en Superintendentie over de Gesubsidieerde Godshuizen te Haarlem' sluit in september 1820 met de Maatschappij van Weldadigheid het contract A21. Zie voor een uitleg van A-contracten en vandaar kun je doorklikken naar een lijst met alle afgesloten A-contracten.


Wilhelminaoord

Ze krijgen in Haarlem een seintje als in juli 1821 de nieuwe kolonie Wilhelminaoord in zoverre afgebouwd is dat er mensen ontvangen kunnen worden. Op donderdag 19 juli 1821 - dus ze zullen het beurtschip uit Amsterdam van dinsdagavond 19:00 uur genomen hebben - arriveren te midden van vele andere gezinnen de twee families uit Haarlem.

Zie een gedeelte van de 'Nominative Staat der Huisgezinnen aangekomen den 19 July 1821 - met vermelding waar dezelve zijn gevestigd of ingedeeld', die zich bevindt in invnr 1343:


Over het gezin van Dirk van Hoogmoed zal ik later nog een pagina maken. In de linkerkolom staat dat ze gevestigd worden in kolonie 4, wat op dat moment de aanduiding is voor Wilhelminaoord, in de rechterkolom staat een foutje. In werkelijkheid wordt Van Hoogmoed gevestigd in hoeve nummer 47 (en niet 48) en de familie Vechters/Vegters in hoeve 48 (niet 49).

Zie de 'Nominative staat van den door de kolonisten ingeleverden oogst, over den jare 1821' waarvan ik een pagina gemaakt heb. Daar staan ze bij nummer 48. Van die periode zijn er helaas geen stamboeken van Wilhelminaoord bewaard gebleven.

Hoeve 38

Pas als op grond van dit besluit per 1 juni 1825 de koloniŽn opnieuw worden ingedeeld, zijn er stamboeken bewaard gebleven. Wilhelminaoord is vanaf dat moment kolonie 2 en hoeve 48 gaat vanaf die datum door het leven als hoeve 38 van Wilhelminaoord.

Zie voor de locatie van de hoeve dit kaartje. Dat is dus Friesland, dicht bij de plek waar rond deze tijd ook een semi-illegale nederzetting van zelfgebouwde plaggenhutten tot stand komt, het huttendorp dat eerst bekend staat als 'de hutten onder Noordwolde', later als Noordwolde-Zuid en nog later als Lombok.

Stamboeken

De familie Vegters staat als bewoners van hoeve 38 in de stamboeken Wilhelminaoord met de invnrs 1352 (scan 15), 1353 (scan 10), 1354 (scan 37) en 1355 (scan 36). Zie bovenaan de pagina hoe die scans te bereiken zijn.

Omdat ze op contract geplaatst zijn staan ze ook in het in 1829 aangelegde stamboek van alle op contract geplaatste koloniebewoners met invnr 1389 (scan 147).

Uit die stamboeken neem ik de gezinsgegevens over, met de kanttekening dat de kolonieadministratie de aantekeningen zijn van een particuliere organisatie en dus GEEN officiŽle bron.

Gezinssamenstelling

Abraham Vegters is volgens die kolonieadministratie geboren 23 augustus 1777 en bij aankomst dus 53, bijna 54 jaar oud. In de kolonistendatabase staat als vorige beroep genoteerd 'aardwerker'. Hij is evenals de rest van het gezin hervormd. Hij is getrouwd met

Petronella van Maas, geboren 12 december 1783. Het echtpaar heeft de volgende kinderen bij zich:

Abraham Vegters, geboren 14 oktober 1806,
Jan Vegters, geboren 19 maart 1808,
Hendrik Vegters, geboren 3 september 1814,
Hermanus Vegters, geboren 28 februari 1817, en
Elisabeth ('Lijsje') Vegters, geboren 22 november 1819,

Op de kolonie komen daar nog bij:

● Antonie Vegters, geboren 26 februari 1822, maar hij overlijdt al op 11 december 1829,
Cornelis Vegters, geboren 19 augustus 1824, en een nakomertje
Catharina Vegters, geboren 8 juni 1830.

Onderzoekers-1

In het navolgende doe ik alleen mijn eigen aantekeningen. De post tot 1834 heb ik niet gedaan, dat is voor enthousiastelingen, hier een lijst met brieven waarin Vegter(s) voorkomt. Maar let op: meestal gaat het over Neeltje Vegter, een ingedeelde uit Koog aan de Zaan die er niets mee te maken heeft. Bovendien zijn er een paar bedelaarskolonisten die Vegter heten.

Ter aanvulling een lijstje waarin de naam 'Vechter(s)' voorkomt. Maar verder mijn aantekeningen:

Verzweringen

In het nummer van april 1825 van het maandblad de Star schrijft de directeur der koloniŽn op pagina 308:
'Nog lijden aan verzweringen of andere uitwendige ongemakken, de Kolonist VEGTERS, een zoon van BODRIE, een zoon van de Wed. JACOBS, in Kolonie 4, en andere, doch die minder belangrijk zijn.'

Op 2 maart 1826 is zoon Abraham Vegters 'overgegaan in de nationale militie', oftewel de dienstplicht. Hij zal niet meer terugkomen in de kolonie.

Verlof

Op de zitting van de kleine raad van 22 april 1826 komt Petronella van Maas vragen om twee weken met verlof te mogen naar Haarlem. Het wordt toegestaan.

Dergelijke verzoeken zullen er vaker zijn, maar ik heb van lang niet alle kleine raadzittingen transcripties. Wie de ausdauer heeft om op het archief de hele dozen met invnrs 1624 en 1625 door te nemen kan de volledige whereabouts van het gezin in kaart brengen.

Genoegzaam hersteld

In het nummer van mei 1827 van het maandblad Vriend des Vaderlands (de opvolger van de Star) schrijft de directeur der koloniŽn op pagina 440:
'In de gewone KoloniŽn blijft de ftaat der gezondheid fteeds allergunstigst; in het begin dezer maand waren er wel eenige zieken, doch behalve het huisgezin van VEGTERS en de vrouw van MOMMERS (beide in Kol. N2), van weinig beteekenis, dan ook in genoemde huisgezinnen is gelukkig alles weder genoegzaam herfteld; in de geheele maand April hebben wij geen eenigen verloren.'

In een overzichtje van 8 maart 1828, invnr 90 scan 484, behoren ze tot de gezinnen die het meeste fabriekswerk hebben gehad. De uitgifte van fabriekswerk wordt gebruikt om kolonistengezinnen die het nodig hebben wat extra te laten verdienen.

Militair-2

Op 3 mei 1828 wordt de tweede zoon, Jan Vegters, 'opgeroepen voor de nationale militie'. Blijkbaar tekent hij daarna bij, want hij zal pas na acht jaar uit dienst terugkeren.

Op de zitting van de kleine raad van 13 december 1828 komt Petronella van Maas vragen om 'eenige paren klompen voor haar kinderen'. Ze krijgt ze dezelfde avond.

Ik kom de naam van de familie nergens tegen bij de koloniale tuchtraad. Dat kunnen weinig kolonistengezinnen hen nazeggen. Alleen wordt in bijlage 4 van de zitting van 1 oktober 1831 de dan veertienjarige Hermanus Vegters genoemd als betrokken bij onenigheden met een passant, maar zijn rol is niet zodanig dat hij voor de tuchtraad moet komen.

Meerder uitbetaling

Op de zitting van de kleine raad van 21 januari 1832 komt Petronella van Maas vragen om 'een weinig meerder uitbetaling van de verdiensten, uit hoofde van ziekte in het huisgezin'. Niet om het een of ander, maar dat is wel de derde keer dat er sprake is van ziekte. En we kunnen ook vaststellen dat Petronella blijkbaar de vaste woordvoerder van het gezin is.

Op de zitting van 23 juni 1832 is ze er weer. Ze vraagt toestemming 'om met verlof te gaan naar Haarlem met haren zoon Hendrik voor den tijd van acht dagen' en ze krijgt die toestemming.

Militair-3

Het jaar erop, op 1 mei 1833, gaat Hendrik Vegters van de kolonie weg. Uit invnr 145 scan 211 blijkt dat ook hij 'in dienst der nationale militie' is gegaan, dat is dan de derde.

Door nieuwe bepalingen gaan ze per oktober 1833 net als alle andere koloniale gezinnen er op achteruit qua verstrekking van brood, invnr 141 scan 168. De familie Vegters gaat van 21 pond brood per week naar 19.

Wie woont waar

Invnr 172 scan 320 is wel leuk. Het geeft schematisch aan waar iedereen woont en tot welke wijk een gezin behoort. De Vegters wonen in sectie 1 van wijk 3 van Wilhelminaoord.

Op 28 september 1836 keert de eennaoudste zoon, Jan Vegters, terug uit militaire dienst. Maar blijkbaar zijn de voorafgaande acht jaar toch goed bevallen, want op 21 januari 1837 treedt hij opnieuw in dienst.

Overlijden

Ik weet niet of zijn vader dan al ziek is, maar op 5 februari 1837 overlijdt Abraham Vegters senior.

Op 28 april 1837 vertrekt Hermanus Vegters en volgens invnr 191 scan 367 gaat ook hij in militaire dienst. Dat is dan nummer vier. Blijkbaar hebben ze allemaal op de juiste leeftijd de vereiste lengte (1 meter 57) en het goede gestel om in dienst te gaan.

Ingedeelde-1

Daarna komen er, en dat is voor het allereerst sinds ze in de kolonie zijn, ingedeelden in huis. Eerst slechts zeven dagen, van 10 juni 1837 tot de 17de, Jannigje van der Groef, een van de dochters van Cilia van der Groef.

September 1837 krijgt de weduwe Vegters (dus Petronella van Maas) een extra uitkering van vijftig cent vanwege 'ziekte van de dochter', invnr 187 scan 315. Ik neem aan dat ze daarmee Elisabeth Vegters bedoelen, want Catharina zit dan nog op school en werkt niet.

Ingedeelde-2

De volgende ingedeelde komt 5 oktober 1837, de 35-jarige Hermanus Krabbendam uit Hoorn, die later zelf kolonist zal worden door een oudere kolonistenweduwe te huwen. Hij blijft bij de familie Vegters tot 15 mei 1838.

Maar tegen die tijd is het al een aflopende zaak en naar ik aanneem loopt er al een verzoek tot ontslag.

Vertrek

Op 7 juli 1838 verlaat Petronella van Maas weduwe Vegters de kolonie met ontslag met de drie nog thuiswonende kinderen, Catharina Vegters van acht jaar, Cornelis Vegters van 13 jaar en de achttienjarige Elisabeth of Lijsje Vegters.

Voor zo ver mij bekend is die laatste de enige die 'iets meeneemt' uit de kolonie. Drie weken na haar vertrek verlaat de kolonistenzoon Pieter Jans Stuiver - zie over zijn familie deze pagina - de kolonie. Hij en Elisabeth trouwen te Haarlem, wonen daar een aantal jaren en vestigen zich dan in de buurt van de kolonie, vermoedelijk in een huttendorp. Na de dood van Elisabeth zal Pieter Jan Stuiver zelf kolonist worden. De rest van de familie laat geen sporen na in de kolonie.

Tot slot

Tenslotte heb ik voor de liefhebbers nog een lijstje met brieven waarin de naam Vegters voorkomt. Garantie tot het hek, ik weet niet of het interessant is en ik weet niet of het wel over de goede Vegters gaat. Maar misschien zit er nog iets tussen.

invnr 139 scan 55
invnr 141 scan 25
invnr 159 scan 458
invnr 161 scan 34
invnr 164 scan 118
invnr 174 scan 129
invnr 185 scan 610
invnr 185 scan 618
invnr 187 scan 133
invnr 188 scan 575
invnr 189 scan 90
invnr 189 scan 91
invnr 191 scan 320
invnr 192 scan 35
invnr 192 scan 40
invnr 192 scan 46
invnr 192 scan 53
invnr 192 scan 130
invnr 193 scan 51
invnr 193 scan 59
invnr 193 scan 64
invnr 194 scan 162
0invnr 194 scan 165