Erik Jans Visser, van zoon van een arbeidershuisgezin tot opzichter over de katoenweverij in Willemsoord

Als de stichter der koloniŽn Johannes van den Bosch terug is gekeerd na zijn tijd als gouverneur-generaal van de Oost, wordt hij aangesteld als minister van KoloniŽn. De overzeese koloniŽn wel te verstaan. Vanuit die positie ziet hij nieuwe kansen voor de koloniŽn. Dat wordt vastgelegd in het koninklijk besluit van 17 januari 1836, zie hier.

Katoenweverijen

Vanaf dat moment wordt er in de kolonie geproduceerd voor de overzeese gebiedsdelen. In de vrije koloniŽn betekent het dat de schuren achter een aantal hoeves worden ingericht als katoenweverijen. Dat schept ook nieuwe werkgelegenheid, want die 'weefschuren' hebben allemaal opzichters nodig en mensen die het overzicht over alle weverijen houden. Waaronder Erik Jans Visser.

Erik Jans Visser is volgens de op dit punt lang niet altijd betrouwnare kolonieadministratie geboren op 11 februari 1811. Het is de vraag of hij oorspronkelijk ook Erik heette, want in genealogieŽn op internet kom ik 'Eerk' en 'Eek' tegen, maar de klerken van de Maatschappij hebben er een handje van om Friese (en Groningse) namen te verHollandsen.

Arbeidershuisgezin

Hij komt 4 januari 1824 op de kolonie als zoon van Eeke Johannes Koen die is hertrouwd met Remke Sybolts Hunia. Het gezin, bestaande uit Remke Sybolts Hunia, Eeke Johannes Koen, Erik Jans Visser en twee halfbroers wordt gevestigd als arbeidershuisgezin, zie over de familie Hunia deze pagina.

Volgens de kolonistendatabase wordt hij eerst aangesteld als opzichter bij de katoenweverij in Veenhuizen, maar dat kan ik nergens vinden. Het enige dat ik kan vinden is op folio 14 van het personeelsregister met invnr 998, waar hij bij besluit van 11 oktober 1837 N17 wordt aangesteld als opzichter bij de weverij in Frederiksoord. Waarschijnlijk gaat dat al iets eerder in, want hij wordt per 1 oktober 1837 uitgeschreven bij de familie Hunia.

Willemsoord

Daarbij is tevens aangetekend dat hij per 20 november 1837 overgaat naar kolonie 3, dus Willemsoord, en vanaf dat moment staat hij op folio 28 van datzelfde personeelsregister. Hij staat daar als 'Opziener over de katoenweverij' voor zeven gulden per week. Hij trouwt vervolgens op 19 mei 1838 met:

● Aaltje ten Geuzendam, geboren 15 februari 1817, en dochter van een andere arbeiderskolonist. Volgens genoemde folio 28 van invnr 998, krijgen ze de volgende kinderen:

Gezin

Johannes Visser, geboren 19 mei 1839,
Renske Visser, geboren 5 juni 1841,
Agenita Alberdina Visser, geboren 18 augustus 1843,
Erik Visser, geboren 1 januari 1846,
Aleida Christina Visser, geboren 4 mei 1848,
Diederik Visser, geboren 13 mei 1851. Hij overlijdt 6 februari 1854,
Eeke Visser, ook geboren 13 mei 1851, een tweeling dus. Hij overlijdt 29 mei 1851, en
Diederik Visser, geboren 1 juli 1854.

Tuchtraad

De diverse katoenweverijen in de vrije koloniŽn zijn regelmatig het toneel van 'brutaliteit' en 'ongehoorzaamheid' die in de raad van politie en tucht voor de gewone koloniŽn besproken wordt. Het kan best zijn dat Erik Jans Visser daarin vaker een rol speeelt, maar ik ben er slechts eentje tegengekomen.

Op de zitting van 18 juni 1849 wordt een vijftienjarige kolonistenzoon veroordeeld wegens 'onbescheidenheid en verzet tegen den fabrieksbaas Visser'. In bijlage 8 wordt er dieper op ingegaan en heet het dat de jongeman 'den fabrykbaas E.J. Visser tootaal gescholden en met de vuist voor hem gestaan heeft'. Het blijkt allemaal te gaan om een schaartje.

Verder heb ik geen aantekeningen. Volgens de kolonistendatabase overlijdt Erik Jans Visser op 11 juni 1888 en verlaat Aaltje ten Geuzendam de kolonie op 23 maart 1894 de kolonie waarna ze 5 juli 1895 te Steggerda overlijdt.