Tucht in de vrije koloniën (Frederiksoord, Wilhelminaoord, Willemsoord) 1830-1833




Zitting
Betrokkenen
18-01-1830
● Ingedeelden Johannes Sijffers (of Cijfers) en Pieter Antonie van Sevighum (of Zwichem): 7 dagen naar Leeuwarden geweest
● Kolonistenzonen Jelle en Maarten Gerritsma: verzet tegen onderopziener Pieter Mommers.
01-05-1830
● Kolonist Gerrit Walters in handgemeen met wijkmeester Koppe.
● Kolonist Kaspar Paterellij heeft gierput afgebroken en veldsteenen verkocht.
● Cornelis Fennekes, ingedeelde bij van der Mark, is brutaal geweest.
● Kolonist Simon Wijshoven is slaags geraakt met vrouw Hensbergen.
03-07-1830
● Kolonistendochter Aagje Bijsterveld: onzedelijke omgang met kolonistenzoon Gerrit Verbeek
● Kolonist Smallenburg: ruzie met de weduwe Aukes
● Kolonist Post of Poot: ruzie met kolonist Benjamins
● Kolonist Hameka: hout weggebroken en opgebrand
18-09-1830
● Elisabeth Smies huisvrouw van Dirk Johannes Wiemes, drie spint rogge verpatst aan Klaas Oostindie te Nijensleek. Met hulp van ingedeelde Jacobus Gilles(en). Verder genoemd Christiaan Modderman, ingedeelde uit Zaandam, en Pieter Nomen, ingedeelde uit Koog a/d Zaan
● Kolonist Simon Kruit beschonken geweest. Verder genoemd onderdirecteur Faaken, kolonist Broer van Belkum, kolonist van den Heyden.
● Marinus de Willigen, gedeserteerd
02-10-1830
● Onlangs tot hoevenaar bevorderde C. Bollen: bremzaad verborgen. Verhoor ingedeelde Maria of Elisabeth Zwendelaar. Ook genoemd de kolonisten Smallenburg, Roosenboom, Franken en De Kruijff.
● Ingedeelde Dirk de Willigen, desertie
23-10-1830
● Kolonist Pieter Lagerweij, desertie
● Verboom (of Slotboom? Rosenboom?) werkzaam in de bakkerij, te veel sterke drank gedronken
08-12-1830
● Kolonist Lehmbroek, ongehoozaam en wispelturig
22-01-1831
● Kolonistendochter Stijntje van Welsum: zwanger van kolonistenzoon Hendrik Jaspers
● De jongens Jannes Maatje, Maarten van Wijk, Martinus Haakmeester, Jannes Nieuwenhuis, Johannes en Arie Broekhuizen, Hendrikus Oremans, Jacob en Drewes Bakema: plantsoen beschadigd.
05-02-1831
● Ingedeelde Johanna Jacoba Zilver: weggelopen bij weduwe Gunther naar Ommerschans.
07-04-1831
● Kolonistenvrouw Kinkelaar: desertie. Maar zij is wel vaker 'te zoek'.
28-05-1831
● Alida Wild en Willem Nieuwenhuizen: ingedeelden bij Ragius, onzedelijke omgang

Met als bijlage raad van toezicht van Willemsoord.

25-06-1831
● Jan Topf, ingedeeld bij Spel, en George Jacett en Franciscus van Straalen, beide ingedeeld bij Leunisse: weggelopen. Daartoe verleid door Cornelia van Suijlen
● Willem Lenterman, ingedeelde bij Willemsen: gevlucht
● Elisabeth Bozer,  ingedeelde bij Willemsen: desertie
● Jeltje Merks Verf, ingedeelde bij Dikstra: weggelopen
● Gezina van Waardenburg, ingedeeld bij de weduwe Groen: onverdraagzaamheid in het huishouden

Met als bijlagen diverse raden van toezicht, GEEN transcriptie.

09-07-1831
● Johanna Zeverink of Severink, ingedeelde bij kolonist A.O. Kleinman: zwanger van kolonistenzoon Jan Beets

Met als bijlage raad van toezicht Frederiksoord.

30-07-1831
● Arend Ruitenberg, ingedeelde bij de wed. Siemons: herhaaldelijk ontsnapt uit de strafkamer
31-08-1831
● Antje Koenraads Faber, ingedeeld bij de wed Forster: desertie
● Gepke Sikkes de Vries, ingedeeld bij De Bruin: desertie
● Susanna van Roon, ingedeeld bij kolonist A.H. Ladru: wilde haar kind, uitbesteed in het weeshuis graag zien
● Eiltje Freerks Fokkes, ingedeeld bij Brands: desertie
● Abraham van der Meer: desertie em al naar de Ommerschans gebracht
● Van Welsum en dochter: verdacht van houtdiefstal door wijkmeesters Koppe en Van Buiten
● Kolonist Hagenberg: verkoop aardappelen, op de weg naar Steenwijk aangehouden door wijkmeester Van Buiten.

Met als bijlagen tweemaal raad van toezicht Willemsoord, raad van toezicht Frederiksoord, opzendbevel Abraham van der Meer (GEEN transcriptie) en proces verbaal door wijkmeester Van Buiten over aanhouding Hagenberg (GEEN transcriptie).

01-10-1831
● Kolonistenzonen of ingedeelden Klaas van Helten, Frans Tubin of Tobin (ingedeeld bij de wed Snoek), Jannes of Jacobus Staal, Jan Martens, Willem Zahn (ingedeeld bij weduwe Zwak) en Evert van Helten: baldadigheden bij de school. Ook genoemd Andries Eelkema (ingedeelde bij weduwe Kuipers).
● Jeltje Riemersma: zonder verlof naar Wolvega geweest,
● Rapportage Bersma: vervolg van 31-08-1831 over Van Welsum
● Kolonistenzoon Gerrit Deems en ingedeelde Pieter Sake Possemus: zonder toestemming werken buiten de Kolonie bij R. Baade en onderdirecteur kwalijk behegend
● Anthonie Elstrodt: zandkluiten gegooid naar zekeren Wiebe Lippo Oosterhof, van buiten de Koloniën, en buis uitgetrokken om te gaan vechten. Ook genoemd als kluitengooiers: Jan Schuurman, Hendrik Zwier, Albert Zwier en Hermanus Vegters.
● Jongeren Klaas Hoogmoed, Andries Poelstra, Lippo Poelstra, Christiaan Vogelzang, Willem Leonhard, Antonie Kraan, Johannes Puper, Evert en Cornelis van Ooyen: knollen ontvreemd voor het land van Bovenkamp te Noordwolde, bij het bosje agter Hoogmoed, bewoond door Meijer.

Met als bijlagen drie maal raad van toezicht Wilhelminaoord, raad van toezicht Frederiksoord, raad van toezicht Willemsoord, verklaring onderwijzers
Willemsoord Otten en Hijgenaar.
29-10-1831
● Kolonist Jan Lodewijk, getrouwd met Trijntje Brands, verhouding met schoonzus Lammechien Brands. Getuigen kolonist van Bruchem, kolonistenvrouw Brinkman, ingedeelde (bij Brands) Willem Kroeze
● Opziener-kolonist Johannes Hermanus Kniessenburg, heeft Ytje Luitjens vrouw van kolonist Spoelstra geslagen. Getuigen kolonistenvrouw Duiker en haar dochter Hitje Duiker. Ook genoemd zoon van Boddedijk, ingedeelden Jan Prince en Sara Arnolda Scholte
● Kolonist Jan Hendrik Versluis heeft kleding verkocht.
● Wilhelmina Huisman vrouw van kolonist Leloux, heeft Katharina Penning mishandeld, getuigen kolonist Hendrik Hendrikse, kolonist Ale Boelens Kooistra en kolonist Karel Mulder (die uit Haarlem, niet de Mulder uit Gorinchem) en kolonist Cornelis van Klooster. Ook genoemd wijkmeester Jan Andries de Jong.

Met als bijlagen raden van toezicht van Willemsoord en Frederiksoord
19-11-1831
● Kolonistendochter Gezina Lodewijk`, zwanger van kolonistenzoon Gerrit Peters of Pieters.
● Jeltje Derks Verf, ingedeelde bij A.H. Ladru: zonder verlof naar Heerenveen geweest.:

Met als bijlagen raden van toezicht Willemsoord en Frederiksoord.
03-12-1831
● Kolonist Walters: dronken geweest
● Kolonist Schnoor. wijkmeester van Heest mishandeld. Getuige kolonist van Olphen

Met als bijlagen raden van toezicht Willemsoord (GEEN transcriptie, onleesbaar), en Frederiksoord en verklaring door wijkmeester Jan van Heest.
02-02-1832
● Cornelis van Dijk heeft Hilletje Kok, later getrouwd met Steunenberg, zwanger gemaakt. 
29-02-1832
● Elsje Jacobs is zwanger van Harm Mooi
● Pieter Veen, Arie Broekhuizen en Barend & Johannes Meijer hebben dokter Radijs uitgescholden. Ook genoemd P. Wever.
● Jan Sietsen Jans wilde Catharina Cornelia Oostmeijer molesteren, wat Petronella en Albertus Lucassen hebben verhinderd.
11-04-1832
Slechts gedeeltelijke transcriptie
● Klaas van Belkum, ontvreemding rogge, samen met zijn stiefbroer Jan Nobbe. Vader Broer van Belkum weet van niets en kan het niet begrijpen.
● Jan Hendrik Versluis heeft kleding verkocht
05-05-1832
● Eerst hebben Sija & Johanna Nienkemper en Hendrika van Rooyen de dochter van Johannes Hermanus Kniesenburg en Laurens van Delsen (ingedeelde bij Kniessenburg) mishandeld bij de woning van wijkmeester De Jong. Daarna heeft Kniesenburg Sija Nienkemper met de stok geslagen. Getuigen C. van den Berg en huisvrouw, Pieter Kraamer en R.P. Ekhart. Ook genoemd als getuige Meindert Zandwijk, maar waarschijnlijk wordt bedoeld Matthijs Zandwijk
06-06-1832
Slechts gedeeltelijke transcriptie
● Lijsbeth Bozer, ingedeeld bij Willemse, desertie voor de tweede maal
08-10-1832
● Geertje Goossens is zonder permissie van de kolonie afgeweest
● Wijkmeester Van Anker en kolonist Johannes Hendrik Nieuwenhuis hebben ruzie gehad. Getuigen Hermanus Rietberg en Arie Brouwer
● Ale Boelens Kooystra zegt niets te weten van het inslaan van ruiten bij vrouw Leloux
27-10-1832
● Kolonist Peters of Pieters, wil niet werken
● Kolonist Jan Lodewijk, brutaal geweest
● Kolonist Hartog, mishandeling wijkmeester Koppe. Getuigen Brands, Hommerig en Atsma
● Hommeles met Willemina Huisman vrouw van kolonist Leloux, genoemd kolonist Kooistra, kolonist van der Heijden.
● Albertus Jansen, Everhardus Hageman alias Roebers en Klaas Vos, ingedeeld bij Hendrik Bultman, mishandeling kolonistenkinderen Hendrik en Jannetje Rietberg. Getuigen kolonist Jan Hopman en schoolmeester Aukes.
01-12-1832
● Kolonistendochter Catharina Puper, zwanger van of kolonistenzoon Aart Bijsterveld. Genoemd eerdere onzedelijke omgang met kolonistenzoon Beun.
● Kolonist Wilhelmus Johannes Geertsema: turfdiefstal. Genoemd verder Cornelis van Klooster, Cornelis van Os, wijkmeester J. de Jong, buurman Mulder.
● Kolonistenzoon Pieter Smallenburg: kluit koemest in het eten van de familie Benjamins
● Kolonisten La Grange en Manenburg: zonder bekomen verlof kolonie verlaten.
● Kolonistenweduwe Beets en dochter: desertie.

Raad van tucht (GEDEELTELIJKE transcriptie), met als bijlagen raden van toezicht Frederiksoord, Wilhelminaoord en Willemsoord (GEEN transcriptie) 
29-12-1832
● Jan Hommerig, Cornelis Breek, Jan den Ouden, Hendrik Blijma en Pieter Hartog: baldadigheid aan huis Lodewijk. Aanklacht kolonist Jan Lodewijk en wijkmeester Koppe
● Cornelis Doornbos, Andries Eelkema, Jan Swak, Gerrit Mandos: baldadigheden en schade aan het plantsoen. Niet verschenen Cornelis Zuidhorn, W. Steenmeijer. Ook genoemd: Frans Tubijn, Willem Kroese, Gerrit Kop, Willem de Vries, kolonist Grunnekemeijer, Cornelis Fraterman
● Kolonist Wardenier, verregaande dronkenschap.
● Kolonistenzoon Frederik Hoofien: werk bedorven, opziener De Haan uitgescholden voor gaauwedief. Ook genoemd kolonist Molewijk.
● Dirk de Vries, Dirk Duinker, Hendrik Hendriks; onvoorzichtigheid en brandstichting
● Harm(p)tien Karst: desertie.

Met als bijlagen raad van toezicht Willemsoord 14 december, raad van toezicht Willemsoord 22 december (GEEN transcriptie) en raad van toezicht Frederiksoord.
02-03-1833
● Toekenning stem aan secretaris van Marle.
● Kolonist Peters: verkoop turf (wordt vervolgd 07-03).
● C. Wijnands, ingedeeld bij Steenmetz: weigert te spinnen. Genoemd wijkmeester Van Anker.
● Kolonistenzoon Jacob Mollevanger: baldadigheid. Ook genoemd Jan Kloppenburg, meester Aukes en Van der Elst..
● Koloniste Hendrika Speelmeijer weduwe van Rooyen en ingedeelde Josuah Thomas van Veldhuizen: onzedelijke omgang..

Gedeeltelijke transcriptie. Bijlagen Raad van toezicht Willemsoord (GEEN transcriptie, raad van toezicht Frederiksoord (gedeeltelijke transcriptie).
07-03-1833
● Vervolg zaak tegenb kolonist Peters (zie 02-03).

GEEN transcriptie. Bijgevoegd verklaringen diverse betrokkenen.
23-03-1833
● Neeltje Snoek, voordochter van de vrouw van Leunisse: bevallen, noemt Johannes de Nekker.

GEEN transcripties. Bijlage raad van toezicht Willemsoord.
07-05-1833
● Trijntje Flap, voordochter van de vrouw van Grunnekemeijer: desertie.

GEEN transcripties. Bijlage raad van toezicht Willemsoord.
20-07-1833
● Kolonist P. Hertog: door de onderdirecteur betrapt op koren aren afplukken.
● Kolonistenkinderen Leendert Hertog, Jan Smit en Willem Gutslo: baldadigheid aan leegstaande hoeve.

Bijlage raad van toezicht Willemsoord.
17-08-1833
● Kolonist A. R. van Emden: belediging van wijkmeester G. van Buiten.
● Kolonist F. van Manenberg: herhaalde dronkenschap, verkwisting en kwalijke bejegening huisgenoten. Ook genoemd vrouw van Oostendorp.
● Frederik Hofman en Catharina Penning: ontuchtig gedrag en zwanger
● Kolonisten Leloux en Zandwijk, ingedeelde Catharina Ciri: losbandigheid, baldadigheid, twist en vechten op de hoeve van Gerritsma. Ook genoemd kroeghouder Piet de Vries, de jongens Korba van buiten de kolonie, Neeltje Olie, A van den Brink, Jan Hilkemeijer, Hoekstra.

Met bijlagen raad van toezicht Willemsoord, proces verbaal namens wijkmeester Van Buiten, raad van toezicht Frederiksoord (twee maal)..
18-09-1833
● Katharina van den Broek, ingedeeld bij Hendrik Willemse: onzedelijke omgang
● Kolonisten Brinkman en J. de Jong: ontvreemding touw uit de fabriek. Getuige fabrieksbaas ten Broek.

Met bijlagen raad van toezicht Wilhelminaoord en raad van toezicht Willemsoord (GEEN transcriptie).
14-10-1833
● Kolonist Hoomoedt was uitgegaan om de klachten van zijn kind over mishandeling te onderzoeken, en krijgt een pak slaag van de zoon van Gutseloe. Verder rol voor kolonist van Manenberg en Jan Verhagen. Ook gehoord Antje Smit en en de ingedeelde Pieter van Royen.
● Cornelis of Petrus van Meurs: 's nachts uitblijven en zich te buiten gaan aan sterke drank.
● Pieter Albertse Dam, ingedeeld bij Leunisse: desertie.

GEEN transcripties. Bijlagen raden van toezicht Willemsoord en Frederiksoord.