Tucht voor 'Weezen, Vondelingen en Verlatene Kinderen' bij het EERSTE gesticht te Veenhuizen

                       1853 - 1854


De tuchtraad wordt deze periode voorgezeten door Cornelis Wilhelmus Rensing, adjunct-directeur van dit gesticht.

Leden van de raad zijn:

● De onderdirecteur binnen het gesticht Augustinus Matthias Jacobus Textor.

● De onderdirecteur buiten Willem Lammerts Heidema

● De zaalopzieners Laurens Vrieze en Arend van de Berg in 1853.
De zaalopzieners Arend van den Berg en Bernard Nijman in 1854, vanaf 11-07-1854 is Bernard Nijman blijkbaar vervangen door Laurens Vrieze

● De boekhouder buiten het eerste gesticht Johannes Antonius Franciscus Morriën, die als secretaris de notulen maakt. Bij zijn ondertekening laat hij de 'A' weg.

In de kolom 'Betrokkenen' staan degenen die als aanklager of beschuldigde of getuige of slachtoffer in het verslag staan.

Opvallende zaak deze periode 30-07-1853; 17-03-1854b; 24-08-1854b; 31-10-1854;


Zitting
Betrokkenen
03-01-1853
● Johannes Theodorus Arnold, N1275, Berend Pekelder, N1625, Cornelis Swartjes, N1804 en Casparus Antonius Eiling, N1877: hebben zich 's nachts in een schapenhok te Westervelde verstopt om de volgende dag nieuwjaar te kunnen wensen.
● Johannes Hendrik Roelofs, N442: vechten met Abraham de Zoeten, N1246.
07-01-1853
● Ide Reinier Ides, N512 en Johannes George La Grouw, N544: ongehoorzaamheid tegen de onderdirecteur-buiten, in de werkzaamheden op het land.
● Elisabeth Jacoba Alt, N499: was ergens waar ze niet mocht zijn en de zaalopziener vermoedt dat ze zich met jongens wilde onderhouden.
● Martinus Eijkman, N608: zoekmaken van een pet van de wees J. Baks.
21-01-1853
● Anna Clara Swankhuizen, N501: poging tot desertie met medeneming van kleding van zaalgenoten.
● Gerardus Steffer, PK 83, Jacobus Cornelis van Vught, N1018, Hendrik Pavel de Vrind de Wanter, N12, Lodewijk August van Lettow, PK13 en Wilhelmus Johannes Kist N1255: diefstal aardappelen van het land
28-01-1853
● Johannes Jacobus Milders, N134: iets uit baldadigheid uitgehaald met de naast hem in zijn hangmat liggende Johannes George La Grouw, N544.
● Elisabeth Oosterhout, N954: hemd gegeven aan Hendrina Groenendaal, zaalgenote.
● Hendrina Groenendaal, N265: hemd aangenomen van Elisabeth Oosterhout.
04-02-1853
● H. Meulie, N2078: oneerbiedigheid in de kerk.
● Jan Hendrik Temme, N1474: diefstal 5 kop wortelen.
11-02-1853
● David Beukers, PK 8: ongehoorzaamheid tegen zijn zaalopziener.
● Joannes Theodorus Arnold, N1275: ongehoorzaamheid.
19-03-1853
● J. H. Markfeldt, N12 GD, en C. Hoest, N20 GD: aangeklaagd door de rooms katholieke geestelijken wegens ontuchtige gesprekken met weesmeisjes in zaal 1&2.
● J. J. Milders, N134: aangeklaagd door zaalopzieners wegens onzindelijkheid in de zaal.
05-05-1853
● Johannes Wilhelmus Alexander de Mooi, N2091(2): desertie voor de vijfde maal.
27-05-1853
● Johannes Heijdrieg, N116, Hendrik Reevers, N1437, Jan Musaar, N1098, Johannes Mijntjes, N903, Andreis van der Linden, N1897 en Johannes Leonardus van der Voort, N420: aangeklaagd door de pastoor wegens verkoop van hun kerkboekjes (het boekje van laatstgenoemde heeft de pastoor weer in handen gekregen).
● Jan Bon, N2104: op het plein binnen het gesticht de wees D. Oevers, N1604, geslagen.
13-06-1853
● Hendrik Hooman, N1038: desertie voor de eerste maal.
20-06-1853
● Johannes Wilhelmus Alexander de Mooi, N2092: desertie voor de zesde maal, omdat hij, hier ter plaatse niet kan gewennen.
16-07-1853
● Albert Steffens, PK83: aangeklaagd door onderdirecteur-buiten wegens zich willekeurig van de landarbeid verwijderen.
● Frans van Scheers, PK58: aangeklaagd door zaalopziener wegens onderling vechten op de zaal met zijne makkers.
30-07-1853
● Matthijs Johannes Franciscus de Jong, N362, Pieter Hendrik Pedro, N1173, Jan Hartekamp, N1478 en Dirk Jurrien Nieman, N1190: als katoenwevers door den fabriek baas aangeklaagd gedurende de week te weinig geweven te hebben.
13-08-1853
● Jan van den Berg, N1273: betrapt op bezit van sterke drank.
● David Beukers, PK 8: brutaliteit tegen de fabrieksbaas en de opzichter der katoenwevers.
● Pieter den Hertog, N1381, magazijnsknecht: nadat het meisje C. Boekhorst hem zoo lang getergd en uitgescholden heeft, er toe overgegaan haar een paar klappen te geven.
20-08-1853
● Maria Mark, N1639: door de fabrieksbaas aangeklaagd wegens ongehoorzaamheid, brutaliteit en luiheid op de fabriek.
● W. van Roosmalen, N637, en J. A. Velzeboer, N27: desertie van Wateren omdat zij daar niet kunnen aarden (in Amsterdam door den Heer Beudeker, Boekhouder der Administratie over de Stads bestedelingen, aan den Bode J. Schutte gegeven om terug te brengen).
● J. Eskens, N1666 (1660): het slaan van kinderen op de publieke weg die naar de R. K. lering gingen (zouden hem hebben uitgescholden).
● D. Baruch, N50: diefstal 25 ct van een zaalmakker.
● C. F. van Paaschen, PK84: door den portier der voorpoort aangehouden met sterke drank die hij het gesticht binnen wilde brengen (wilde zijne Zaalmakkers bij gelegenheid der Speeldag tracteren).
● I. R. Ides, N512: aangeklaagd door onderdirecteur-buiten omdat hij kinderen heeft geslagen die onder zijn bevelen landwerk verrichtten.
17-09-1853
● Willem Bunten, N2095 en Karel Lodewijk de Jong, N1614: heimelijk sterke drank het gesticht binnen gebracht en gezamenlijk opgedronken
Met bijlage besluit van de permanente commissie die wil weten hoe ze in de gelegenheid waren aan drank te komen.
26-09-1853
● Willem Smit, N2190: door den Hoofdonderwijzer aangeklaagd wegens ongehoorzaamheid in de school.
●  Johannes Willem Petius, N960: diefstal van 10 kop wortelen uit de tuin.
15-10-1853
● Eije Hendrikszoon Ham, PK32: desertie voor de eerste maal.
● Johannes Roeraade, PK 42: desertie voor de eerste maal.
● Johannes George La Grouw, N544: afbreken van latten van het hek op de binnenplaats.
● Willem van Roosmalen, N637: moedwillig bevuilen van het nacht privé.
● Adriana Geertruida Vonk, N2148: ongehoorzaamheid jegens de fabrieksbaas.
21-10-1853
● Margaretha van den Broek N2149: aangeklaagd door zaalopziener wegens diefstal van een borstrok van de wees Willemina Niemand N 2115 (=2116).
01-11-1853
● Albertus Aardbezie, N147, Willem Verhagen, N477, Yzak IJsenbeek, N262 en Johannes Eskens, N1660: ongepaste uitdrukkingen tegen zaalopziener Jacobson, toen hij hen vermaande om tusschen licht en donker van het binnenplein naar de zaal te gaan.
● Jonas Jochem Sanders, N1573: desertie voor de eerste maal en verkoop kleding (komt niet voor in de wezenlijst).
● Marcus van der Ven, N84: diefstal van de fabriek waar hij werkzaam was van 3 ons katoenen garen, niet afgemaakte borstrok, 1 lapje wit katoen en 1 lapje voerlaken.
12-11-1853
● Izaak Logger, N788: twisten op de zaal en de wees C. Dresden N673 een klap gegeven              (Dresden is niet te vinden op de wezenlijst).
● Johannes Smeets, PK 38: diefstal 20 ct van de wees C. Marchant (N902).
18-11-1853
● F. C. Muller, PK73: schrijven zeer onbetamelijke brief aan M. J. E. Westhoff, N1622
● M. M. van den Broek, N2149: verkoop Nieuw Testament en gezangboek en 2 doeken aan voormalig, inmiddels ontslagen, zaalgenote G. Veldkamp (N1003).
10-03-1854
● Gerardus Kieliger, N2112: desertie
● Bedelaarskolonist Hendrik Bunk, bedelaarsnummer N3830 en bedelaarskolonist Andreas van Straalen, bedelaarsnummer N2682: desertie, naar het schrijnt om weder naar de Bedelaars gestichten te worden teruggeplaatst.
17-03-1854
● Bedelaarskolonist Johannes Andreas van Straalen, bedelaarsnummer N5483: desertie voor de eerste maal en verkoop van een witte voerlaken broek. Desertie omdat hij onder de Weezen alhier niet kon aardenen teruggeplaatst wil worden anar tweede gesticht.
● Bedelaarskolonist Johannes de Vries, bedelaarsnummer N 2683: desertie voor de eerste maal en verkoop van een witte voerlaken broek. Desertie uit ongeduld omdat hij maar niet voor de zeedienst werd opgeroeepen.
● Johannes Hendrikse, N209: verhinderde diefstal van kantschoppen op het werk op het land, waarschijnlijk wilde hij ze in Westervelde verkopen aan de bekende Jan Holts.
08-04-1854
● Johannes Demmer, N389: desertie voor de eerste maal.
● Willem van Lettow, PK18: desertie voor de eerste maal.
● Wilhelmus Wouterus van Egmond, N580: aangeklaagd door zijn zaalopziener wegens mishandeling een zijner zaalmakkers door hem met de klomp tegen het hoofd te schoppen.
15-04-1854
● Bedelaarskolonist Hendrik Bunk, bedelaarsnummer N3830: desertie en verkoop van 1 pet, 1 zwarte broek voerlaken en 1 borstrok voerlaken.
● Jacob Huisman of Prengers, N3: desertie voor de tweede maal.
● Jeremias Leonardus van Dongen, N540: desertie voor de eerste maal.
● Johannes Jansen, N895: desertie voor de eerste maal.
25-04-1854
Discussie of bedelaarsjongens die deserteren volgens het reglement van tucht voor bedelaars gestraft moeten worden en of ze moeten worden teruggeplaatst naar een van de bedelaarsgestichten. Brief van directeur der koloniën Van Konijnenburg aan de Permanente Commissie daarover met een lijstje van gedeserteerde bedelaarsjongen door onderdirecteur binnen het gesticht Hendriks.
27-04-1854
● Willem van Roosmalen N637: desertie voor de eerste maal.
● Johannes Eskens, N1660: desertie voor de eerste maal.
● Bedelaarskolonist Petrus Eenhouts, bedelaarsnummer N2280: desertie voor de eerste maal.
● Bedelaarskolonist Johannes Droppert, bedelaarsnummer N5861: desertie voor de eerste maal.
09-05-1854
● Johannes Eskens, N1660: desertie voor de tweede maal en verkoop 1 hemd, 1 voerlaken buis, 1 voerlaken broek en 1 bl. pet.
● Bedelaarskolonist Dirk van der Meulen, bedelaarsnummer N3057: desertie voor de eerste maal.
● Bedelaarskolonist Johannes August Aalders, bedelaarsnummer N387: poging tot desertie.
● Pieter Coenraads, PK34, diefstal hemd van de wees J. Wildeboer, die hij in Smilde wilde verkopen.
10-06-1854
● Gerardus Cornelis Smit (onbegrijpelijk aangeduid als Bis 1071B), gedetacheerd N1: poging tot desertie.
11-07-1854
● Adrianus Albertus Struiving, Ged. N15, en Willem Alexander Mulder, PK1, allebei ondermeester in de school, door zaalopziener van den Bergbetrapt op dobbelen.
● Johannes Vloot, N1150: desertie voor de eerste maal.
20-07-1854
● Johannes Markfeld, Ged. N12: van het land heimelijk naar Westervelde gegaan, sterke drank gebruikt en beschonken terug gekomen.
● Johannes Eskens, N1660: diefstal broek van de wees W. Kist.
26-07-1854
●Teunis Jans of Peetsma of Zwolsman of Thomas Pol, N721, werkzaam aan het schapenhok midden in de Heide: diefstal van kleding van de wezen C. van Reenen, C. van Lettouw, NBeijerman, H. Scholte en handdoeken uit de zaal. Alles is door hem verscheurd om het als vodden te verkopen.
07-08-1854
● Abraham Gerardus van Dongen, N539: weerspannigheid tegen zaalopziener.
● Martinus Eijkmans, N608: ongehoorzaamheid en willekeurig verlaten van het werk.
● Johanna Turf, N1697: ongehoorzaamheid, verzet, vloeken, onbetamelijke uitdrukkingen.
● Johannes Vloot, N1150: desertie voor de eerste maal en verkoop van een zwart voerlaken buis.
● Bedelaarskolonist Balster Rap, bedelaarsnummer N689: desertie voor de eerste maal en verkoop van een pet.
● Bedelaarskolonist Egbertus Roemers, bedelaarsnummer N690: desertie voor de eerste maal en verkoop van 1 voerlaken buis, 1 dito broek en 2 doeken.
21-08-1854
● Hendrik Leeuwius, N1612: diefstal van zijn zaalmakker, de bedelaarskolonist Wegel, een pijp en 50 ct (pijp is teruggegeven).
● Strafkoloniste Marregien Wettenaar, SK N2: diefstal 25  ct van haar zaalmakkers.
24-08-1854
● R.A. Logger N796: dreigende houding met klomp tegen portier en zich als een krankzinnige verzet, toen ze de poort niet uit mocht.
Met als bijlagen de door deze zitting vertraagde ontslagprocedure van R. A. Logger.
29-09-1854
● Bedelaarskolonist Hendrik Bunk, bedelaarsnummer N3830: desertie bij herhaling en verkoop van 1 witte Broek.
● Bedelaarskolonist Andries Van Straalen, bedelaarsnummer N2682: desertie bij herhaling en verkoop 2 witte broeken.
● Bedelaarskolonist Joseph Koperenberg, bedelaarsnummer N864: poging tot desertie.
NB: Dit is de eerste keer dat na de discussie erover, zie bij 25 april 1854, bedelaarsjongens worden teruggestuurd naar het bedelaarsgesticht. Voortaan gebeurt dat altijd bij herhaalde desertie.
13-10-1854
● Hendrik Paul de Vrind de Wanter, N12: desertie voor de eerste maal en verkoop van 1 Hemd, 1 Borstrok, 1 paar kousen, 1 voerl. Broek en 1 Onder broek.
● Arien Nogter, N500: diefstal kleine hoeveelheid wortelen uit de tuin.
● Johannes Antonius Bartels, N 211: ongehoorzaamheid; had zich van de kerk verwijderd om zijn broer in het 2e Gesticht te bezoeken.
27-10-1854
● Arien Nogter, N500, en Johannes Antonius Bartels, N211: aangeklaagd door onderdirecteur-buiten wegens rondlopen in de koloniën tijdens werkuren op het land.
● Geertruida Rademaker, N81: verwaarlozing en zoekmaken 2 paar kousen en 1 roode doek.
● Johannes Demmer, N389: desertie voor de tweede maal.
● Willem Wouterus Albert Egmond: verwaarlozing van een zwart voerlaken buis.
31-10-1854 ● Theodorus van den Berg, N598: desertie, maar volgens de raad 'tracht hij met kleine jongens, die onzedelijkheid te plegen, die zijne verwijdering, uit dit gesticht voor al, noodzakelijk maakt'.
● Gerrit Hendrik Straatman, N640: zei dat hij beroofd was, maar had zichzelf verwond. Hij was zaalmakkers geld schuldig en moest voor zaalopziener Nijman f 1,30 aan oververdiensten uitbetalen. Dat had hij zoek gemaakt. Zaalopziener Nijman: moet de f 1,30 betalen die Straatman heeft zoekgemaakt
10-11-1854
● Bedelaarskolonist Johannes Augustinus Aalders, bedelaarsnummer N387: poging tot verkoop van kleeding aan zaalmakkers.
● Bedelaarskolonist Johannes de Vries, bedelaarsnummer N4237: desertie voor de 3e maal, en verkoop van een hemd, 1 broek,1 buis,en 1 paar kousen.
● Bedelaarskolonist Cornelis Wilhelmus Plas, bedelaarsnummer N2336: desertie voor de eerste maal.
● Bedelaarskolonist Anton Spies, bedelaarsnummer N1925: desertie voor de eerste maal.
● Hendrik Paul de Vriend de Wanter, N12: desertie voor de 2e maal en verkoop van 1 hemd, 2 onderbroeken,1 paar kousen, 1 buis, 1 broek, 1 borstrok en 1 pet.
● Nicolaas Kuilenborg, N2193: mishandelen van den wees L. van der Ven, hebbende hij hem met een klomp in het aangezicht geschopt.
● Joseph Bax, N975: vechterij in de zaal.
● Thomas Jelle Riemersma, N752: dobbelen in de zaal en daardoor onderling vechten.
17-11-1854
● Antonie Puntig, N588: ontvreemd van den twinmolen op de fabrijk 3 ons wollen garen.
● Pieter Kok, N1770: 2 ons garen gekocht van Puntig.
● Sictus Hendrikus Winkler, N1408: 1 ons garen gekregen van Puntig.
● Gerrit Lincent N95: door zaalopziener B. Nijman aangeklaagd wegens het dobbelen in de zaal.
● Bernardus Gradus van Doorn, N140: door zaalopziener B. Nijman aangeklaagd wegens het dobbelen in de zaal
09-12-1854
● Hendrik Waalwijk, N204: diefstal kousen van de wees Hendrik Schröder PK24.
● Johannes Smeets, PK 38: zonder permissie naar Westervelde om sterke drank te gebruiken.
● Bedelaarskolonist August Alders, bedelaarsnummer N387: poging tot desertie
● Bedelaarskolonist Johannes Koperenberg, bedelaarsnummer N864: poging tot desertie
● Bedelaarskolonist Pieter van der Waal, bedelaarsnummer N4873: desertie voor de eerste maal.
● Bedelaarskolonist Hendricus ten Hoeve, bedelaarsnummer N4921: desertie voor de eerste maal.
14-12-1854
● Jacob Veenstra, N380, Urias Verel, N727 (moet zijn N424):en Ferdinand Weidenaar, N1387: diefstal aardappelen uit de kuil bij het gesticht.
● Arien Nogter, N500, en Johannes Hendrikse, N209: kerkverzuim.
29-12-1854
● Pieter Meets, N309: modder gegooid naar portier Wage, daarbij gevloekt en latten afgebroken van het nieuw getimmerd hek op het binnenplein.
● Reinier Schreuder, N130: latten afgebroken van het hek op het binnenplein.
● Jacobus Antonie Kommenie, N843 en Jacob Huisman of Prenger, N 3: verzuim godsdienst en diefstal van 5 kop wortelen uit de kuil
● Thomas Jelle Riemersma, N752: diefstal 75 loden tarwedeeg uit de bakkerij.
● Bedelaarskolonist Johannes Roelofs, bedelaarsnummer N4937 en bedelaarskolonist Jan Blom, bedelaarsnummer N2206: diefstal ieder van 2 koppen aardappelen.
● Bedelaarskolonist Isaac Hijmans, bedelaarsnummer Grieshaven N675: desertie voor de eerste maal.
● Bedelaarskolonist Leon Costima, bedelaarsnummer N865: desertie voor de eerste maal.
● Bedelaarskolonist Jonas Jochem Sanders, bedelaarsnummer N1573: desertie voor de tweede maal.
● Bedelaarskolonist Pieter van der Waal: desertie voor de tweede maal en verkoop doek.
● Bedelaarskolonist Hendrikus ten Hoeve, bedelaarsnummer N4921: desertie voor de tweede maal en verkoop van een doek.kleding