Tucht voor 'Weezen, Vondelingen en Verlatene Kinderen' bij het EERSTE gesticht te Veenhuizen

             1857 - 1859

De tuchtraad wordt deze periode voorgezeten door Cornelis Wilhelmus Rensing, adjunct-directeur van dit gesticht.

Leden van de Raad zijn:
● De onderdirecteur binnen het gesticht Gerard Johannes Hendriks.
● De onderdirecteur buiten Willem Lammerts Heidema

In 1857 zijn de zaalopzieners Laurens Vrieze en Bernard Nijman leden van de Raad. Ook in 1858 en 1859 zijn zij leden van de Raad.

● De boekhouder buiten het eerste gesticht Johannes Antonius Franciscus Morriën, die als secretaris de notulen maakt. Bij zijn ondertekening laat hij de 'A' weg.


In de kolom 'Betrokkenen' staan degenen die als aanklager of beschuldigde of getuige of slachtoffer in het verslag staan.

Opvallende zaak deze periode 18-07-1857; 16-08-1857;
29-05-1858; 23-06-1858; 13-07-1858a en b; 13-08-1858; 21-12-1858; 03-01-1859a en b; 04-01-1859; 28-02-1859a en b; 20-07-1859;

Zie over de bedelaarsjongens tussen de weeskinderen


Zitting
Betrokkenen
16-01-1857
● Bedelaarsjkolonist Johannes Delchisfeur, bedelaarsnummer N511: desertie voor de eerste maal en verkoop van 1 pet.
●  Bedelaarskolonist Cornelis Vermeer, bedelaarsnummer N5002: desertie.voor de eerste maal en verkoop van 2 broeken, 1 buis en 1 Pet.
● Pieter Johannes Verburen: 5 kop aardappelen ontvreemd..
23-01-1857
● Bedelaarskolonist Adrianus van der Toorn, bedelaarsnummer N1461: verkoop van borstrok
● Bedelaarskolonist Johan Jacob van Dootingh, bedelaarsnummer N5945: behulpzaam bij verkoop van borstrok.
● Bedelaarskolonist Petrus Johannes Jaspers, bedelaarsnummer N4532: moedwillig vernielen van een bedlaken.
● Anthonius Donker, N607: diefstal 2 lakens en verkoop van twee hemden twee paar.kousen en een boezeroen aan een arbeider uit Smilde, welke de Kolonie passeerde.
● Bedelaarskolonist Gerardus Jansen, bedelaarsnummer N3433: desertie voor de eerste maal.
06-02-1857
● Bedelaarskolonist Adrianus van der Toorn, bedelaarsnummer N1461: desertie voor de eerste maal.
● Bedelaarskolonist Cornelis Vermeer, bedelaarsnummer N5002: desertie voor de tweede maal.
27-02-1857
● Willem Groenboom Mendersing, PK 74: desertie en verkoop van een borstrok.
● Ibele Ubele Stamhuis, N1825: bezoek verboden huis in Westervelde
20-03-1857
● Maria Jacoba van der Vecht, N2072, fabriekwerkster: ongehoorzaamheid.
● Pieter Elsboom, N609, fabriekwerker: ongehoorzaamheid.
● Gerhardus Alink, N2051: bezoek verboden huis in Westervelde.
● Bedelaarskolonist Johannes Burggraaf, bedelaarsnummer N1368: verkoop broek aan Simon Minikus N1919 (of 1929?)
● Bedelaarskolonist Simon Minikus, bedelaarsnummer N1919 (of 1929?): koop broek van Burggraaf en doorverkoop aan bedelaarskolonist Eleazar Knegje, bedelaarsnummer N 5369.
● Bedelaarskolonist Eleazar Knegje, bedelaarsnummer N5369: koop broek van Simon Minikus.
24-04-1857
● Bedelaarskolonist Petrus Johannes Jaspers, bedelaarsnummer N4532: verkoop van 1 Witte voerlaken broek en 1 paar kousen.
● Bedelaarskolonist Johannes Georgius Ikler, bedelaarsnummer N213: verkoop halsdoek
● Adrianus van der Parren, PK 91: verkoop halsdoek
● Bedelaarskolonist Marinus Schuiling, bedelaarsnummer N1804: desertie voor de eerste maal.
05-05-1857
● Bedelaarskolonist Johannes Woudenberg, bedelaarsnummer N6005: desertie voor de eerste maal.
12-06-1857
● Willem Bunte(n), N2095: vernieling en zoekmaken van hangslot van de draai over het schut.
● Bedelaarskolonist Pieter van Oostrum (eigenlijk genaamd Pieter Breedveld), bedelaarsnummer N3654 en bedelaarskolonist Klaas de Jager, bedelaarsnummer N5316: poging tot desertie, doch door een koloniale veldwachter gearresteerd en opgebragt.
● Bedelaarskolonist Antoon Spies, bedelaarsnummer N1925: mishandeling op het land van de wees Willem Fredrik Alexander Urker, N142.
18-07-1857
● Johanna Catharina Groenendijk, N1102: aangeklaagd door ploegbaas en zaalopziener wegens brutaliteit, allesbehalve deugdzaam, beweert moeder te zijn en 3 maanden in de gevangenis te hebben gezeten. Men wil haar kwijt naar de Ommerschans.
Met bijlage besluit van de gecommitteerde van de regering, die haar niet wil overplaatsen.daar niet in mee
29-07-1857
● Bedelaarskolonist Pieter Bakker, bedelaarsnummer N1053: diefstal van 7 ellen zwart voerlaken van de fabriek.
● Bedelaarskolonist Gerardus Janssen, bedelaarsnummer N4881: desertie voor de eerste maal en verkoop van 1 buis met groene kraag, 1 wit voerlaken broek, 1 paar kousen, 1 Pet, & 1 Halsdoek..
● Bedelaarskolonist Pieter Drost, bedelaarsnummer N1469: diefstal en vernieling tuinvruchten in een ambtenarentuin
● Bedelaarskolonist Gerrit Bakker, bedelaarsnummer N474: desertie voor de eerste maal.
● Johannes Fredericus Hoffer, N1029: verzuim van werkzaamheden op het land.
07-08-1857
● Pietje Roest, N1014: belediging van haar zaalopziener.
● Anna Christina Bosman, N97: vloeken en onwilligheid in haar werkzaamheden op het land.
● Pieter Verweij, N862: brutaliteit tegen zaalopziener toen hij zich uit de kerkrij wilde verwijderen.
● Bedelaarskolonist Pieter Bakker, bedelaarsnummer N1053: desertie voor de derde maal en verkoop van zijn kleding.
● Bedelaarskolonist Gerrit Jansen, bedelaarsnummer N4881: poging tot desertie
Met bijlage brief van de gecommitteerde der regering over de vele wandaden waaraan bedelaarskolonisten die in het kinderetablissement zijn ondergebracht zich schuldig maken. Hij wil dat ze vaker teruggestuurd worden naar een van de bedelaarsgestichten.
16-08-1857
● Johannes Ossenberg, N141: verregaande brutaliteit, gepaard met bedreiging jegens zijn superieuren. Getuigen: Onder Directeur Hendriks; de portier, onderbrigadier Corba en zaalopziener Nijman
Met bijlage besluit van de gecommitteerde der regering
21-08-1857
● Bedelaarskolonist Jacobus Josephus Godri, bedelaarsnummer N660: desertie voor de eerste maal.
18-09-1857
● Pieter Bruneel, N76: desertie voor de eerste maal en verkoop 1 doek.
● Antonius Wilhelmus Kempenaars, N851: desertie voor de eerste maal en verkoop 1 doek.
● Franciscus Josephus te Dorsthorst, N730: desertie voor de eerste maal en verkoop kleding.
● Hypolitus Boone, N1060 (1921): desertie voor de eerste maal en verkoop 1 doek.
● Eije Hendrikzoon Ham, PK 32: desertie voor de tweede maal.
29-09-1857
● Willem Louwerens de Bruijn, N1124: desertie voor de tweede maal en verkoop 1 doek.
● Willem Karel Nijbakker, N1994: verboden huis bezocht te Westervelde.
● Bedelaarskolonist Izaäk Stokking, bedelaarsnummer N1651: desertie voor de eerste maal.
Met bijlage besluit van de gecommitteerde der regering die de verwijzing naar de Ommerschans bekrachtigt van J. C. Kerschelling, N1052B. Die staat hier niet terecht dus blijkbaar is er nog een zitting in september geweest. Die is of niet bewaard gebleven of door ons over het hoofd gezien.
09-10-1857
● Arnoldus Franciscus Fodde, N1060: desertie voor de tweede maal en verkoop kleding.
● George Fredrik van Littouw, PK19: desertie voor de eerste maal.
● Roelof Hunderman, PK67: desertie voor de eerste maal.
● Cornelis Johannes Stoutenbeek, N1105: desertie voor de tweede maal.
19-10-1857
● Johanna Hend(e)rika Zwaanstra, PK6: diefstal 1 bedlaken uit het washuis, alwaar zij werkzaam was.
14-11-1857
● Arnoldus Franciscus Fodde, N106: desertie voor de derde maal (NB: was al wegens wangedrag door het weeshuis te Amsterdam naar Veenhuizen gezonden).
● Cornelis Steenpoorte, GD N29: diefstal 6 koppen aardappelen.
● Lodewijk Wilhelmus van Emden, N301: diefstal 4 ons wollen garen van de fabriek.
● Cornelis Johannes Stoutenbeek, N1105: diefstal driekante vijl uit timmerwinkel.
● Johanna Zwartjes, N1805: diefstal particuliere onderbroek
Met bijlage besluit van de gecommitteerde der regering die de verwijzing naar de Ommerschans bekrachtigt van A. F. Fodde
27-11-1857
● Bernardus Sluiter, N635: verkoop bijbeltje en gezangboek.
● Pieter Steenpoorte, N22 (GD): verkoop bijbeltje en gezangboek.
05-01-1858
● Jannetje Brief, N1518: diefstal van een hemd en verkoop aan Hendrika Christina Kronmeijer N620
● Hendrika Christina Kronmeijer, N620: Koop van een hemd van Jannetje Brief N1518
● Dirk de Bruin, N996: als wever voerlaken afgesneden van zijn weefgetouw
● Diderich Hendrik van Tongeren, N1311: als wever voerlaken afgesneden van zijn weefgetouw
23-04-1858
● Abraham Binewiets, N1156: desertie voor de eerste maal.
05-05-1858
● Abraham Binewiets, N1156: desertie voor de tweede maal.
28-05-1858
● Johanna Catharina Groenendijk, N1102, Maria Boot, N1136 en strafkoloniste Marregien Wettenaar, SK N2: hebben zich in afzondering begeven met twee hier werkende bedelaars kolonisten.
Met bijlage reactie van de gecommitteerde der regering.
29-05-1858
● Mozes Agtseribbe, N545: desertie voor de vierde maal.
Met bijlage reactie van de gecommitteerde der regering
23-06-1858
● Jan Jacobus Thiel, N819: desertie.
● Roelof Hunderman, PK 67: desertie.
● Pieter Verweij, N862: desertie.
● Johannes Willemse, N958: diefstal 2 borstrokken.
● Hulpbehoevende kolonistendochter, als wees verpleegd, Marijtje Kiesling, N328bis: door zaalopziener J. Meijer in een droge sloot gezien met de bedelaarskolonist J. Egthuizen.
Met bijlage reactie van de gecommitteerde der regering.
13-07-1858a
● L. P. E. Massa, N490, bedelaarskolonist N. Korf, bedelaarsnummer N4132, bedelaarskolonist H. van der Struif, bedelaarsnummer N4781 en bedelaarskolonist J. Delchisseur, bedelaarsnummer N511: wilden niet werken omdat hun verdiensten van de ene op de andere dag zomaar verminderd waren en zijn naar Westervelde gegaan, waarvandaan Delchisseur beschonken is teruggekomen. Zaalopziener Vrieze heeft ze uit Westerveld teruggeroepen. Om de opstand tegen de loonsverlaging te dempen, wordt de jongens hun tegoed afgenomen.
13-07-1858b
● Meinderdina van der Beek, GD N23: zonder verlof getracht naar Groningen te gaan.
● P. J. van Duiven, PK 46: verzet tegen de orders van Onder Dir. Heidema, gedreigd hem aan te vallen, onder het uitbraken van de allerverschrikkelijkste vloek.
● B. Wettstein, N200: werkweigering.
● J. E. H. Dans(Dantz), N287: werkweigering.
Met bijlage reactie van de gecommitteerde der regering.
26-07-1858
● Bedelaarskolonist Adriaan de Moor, bedelaarsnummer N1414: desertie en verkoop 1 Halsdoek, 1 Peijen buis met groene kraag, en 1 grijze pet.
11-08-1858
● J. Scheren, N808 en A. de Graaf, N1011: aangehouden door de portier met een fles jenever die ze het Gesticht wilden binnenbrengen. Ze beweren de jenever gevonden te hebben
20-08-1858
● J. van den Berg, N391: teruggebracht naar het gesticht door een koloniale veldwachter met een medicijnfles met sterke drank; hij zegt ertoe aangezet te zijn door de bedelaarskolonist W. Hofkes, met wie hij werkzaam is in de kuipverwerij aan het 1e Gesticht.
● Bedelaarskolonist W. Hofkes:zou J. van den Berg, N391 aangezet hebben om een fles drank te halen; en daartoe zou hij een plank over de binnengracht, achter de Verwerij hebben gelegd.
NB: Plus beschrijving waar het kroegje gevestigd is.
12-11-1858
● Dirk de Bruin, N996 en bedelaarskolonist H. G. Bolder, bedelaarsnummer N1153: werkend op het erf van de Onder Directeur Heidema, f 2,75 uit de winkellade gestolen op een oogenblik dat zij niemand in de particulier winkel in dit huis aanwezig zagen.
13-11-1858
● C. P. de Rijk, N679: desertie.
● H. de Boer, N657: desertie.
Allebei teruggebracht door de veldwachter van Smilde, zie ook de zitting van 21 december.
03-12-1858
● Mathilda Paulina Adriana Mangels, N735: aanwenden van pogingen om aan de mannenkant te komen.
● Pieter Steenpoorte, GD N22: ongehoorzaamheid.
● Pieter Bruneel, N76: desertie voor de tweede maal.
● Cornelis Paulus de Rijk(e), N679: desertie voor de tweede maal.
● Cornelis Johannes Franciscus Ombag, N228: desertie voor de eerste maal.
● Bedelaarskolonist Dirk Berkel, bedelaarsnummer N1857: diefstal van een bedlaken van de zaal en 2 hemden van de bedelaarskolonist Benjamin de Jong, bedelaarsnummer N4260.
● Johannes Elias Hermanus Dantz, N287 en Johannes Willemse, N958: van het werk weggelopen en 's middags niet aan tafel geweest
21-12-1858
● Pieter Bruneel, N76: desertie.
● Cornelis Paulus de Rijk(e), N679: desertie.
● Harmen de Boer, N657: desertie.
● Bedelaarskolonist Adriaan de Moor, bedelaarsnummer N1414: desertie.
● Getuigen: koloniale veldwachter Timmermans, zaalopziener B. Nijman,de veldwachter van Smilde die een dubieuze rol speelt A. J. Stavast.
Met bijlage brief van de directeur der koloniën aan de gecommitteerde der regering.
En bijlage besluit van de gecommitteerde.
03-01-1859
Discussie over de stevigheid van de strafkamers, zaalopzieners bij het eerste gesticht en de positie van adjunct-directeur Rensing.
Met brief van directeur Van Konijnenburg,
en brief van adjunct-directeur Rensing.
08-01-1859
● Johannes Elias Herman(us) Dantz, N 287, bedelaarskolonist Adrianus Smit, bedelaarsnummer N3179 en bedelaarskolonist Fredrik Veltman, bedelaarsnummer N5672: betrapt op openmaken aardappelkuil.

● Mozes Agtseribbe, N545 (wees die voor straf onder de bedelaarskolonisten is ondergebracht): weggelopen van werk, drank gehaald in Westervelde en snel het flesje in handen gedrukt van de bedelaarskolonist Emanuël Swaab, bedelaarsnummer N4489. Getuige de bedelaarskolonist Abraham Saalberg, bedelaarsnummer N3324  Omdat Agtseribbe wordt berecht volgens het reglement van tucht voor bedelaars is dit zittingsverslag van 22-01-1859 daar ondergebracht.
12-02-1859
● Anna Christina Bosman, N97: diefstal in den avondstond door inklimming door het val raam in lege zaal van zaalopziener Meijer, van f 2,30 koloniaal geld van Henke van Steenwijk PK3.
28-02-1859a
● (Jan) Willem Wettstein, N199: verregaande brutaliteit tegen de opziener op het land en kwijt zijn van twee koloniale borstrokken. Zie ook hier direct onder.
28-02-1859b
● Jan Willem Wettstein, N199: verlaat na bovenstaande zitting de zaal en zegt 'nu is de beurt aan mij', waarmee hij bedoelt dat hij naar Den Haag wil schrijven, met als gevolg dat hij wegens brutaliteit in de kamer van de Raad van Tucht meteen weer voor moet komen en verzwaring van de straf krijgt.
13-04-1859
● Bernard Wettstein, N200: desertie naar Groningen omhij als matroos dienst wil nemen.
27-05-1859
● Harmen de Boer, N657: desertie voor de derde maal.
05-06-1859
● Jacob Groen, N1076: desertie voor de eerste maal, gearresteerd door veldwachter van Norg.
21-06-1859a
● Bedelaarskolonist Hendrikus Veelen, bedelaarsnummer N588 en bedelaarskolonist Jacobus Werkendam, bedelaarsnummer N3782: diefstal van gras van boeren in Westervelde; werkzaam als grassnijder op Hoeve 4 van wijkmeester M. Huisman, wilden hun taak eerder afhabben door het dichter groeiende gras van de boeren te stelen.
21-06-1859b
● Cornelis Johannes Stoutenbeek, N1105: desertie voor de vierde maal.
● Meinderdina van der Beek, GD N23: verwijdering van het werk en naar het 2e Gesticht gegaan.
● Bedelaarskolonist Johan Pieter van Geul, bedelaarsnummer N6240: desertie voor de eerste maal.
20-07-1859
● Roelof Hunderman, PK67: desertie voor de derde maal.
● Willem Grotjohann, N1187: desertie voor de eerste maal en verkoop kleding.
● Hendrik Gerrebrands, N1188: desertie voor de eerste maal en verkoop kleding.
● Jacob Groen, N1076: desertie voor de eerste maal en verkoop kleding
Met bijlage reactie van de gecommitteerde der regering op de verwijzing naar de Ommerschans van Roelof Hunderman