Kolonisten gezinnen - Veenhuizen-1

Extract uit de Notulen van het verhandelde in de Raad van Tucht voor Arbeiders huisgezinnen aan het 1e Gesticht te Veenhuizen

Zitting van den 1e April 1857


Present:
C. W. Rensing, Prest
Leden: G. J. Hendriks, B. W. Dikland, W. Heidema, R. S. Hunia
J. F. Morriën, secretaris

De Raad wordt door den voorzitter geopend.

Wordt voorgebragt Johanna Christina dochter uit het gewoon kolonisten huisgezin van Anne Antoons Smal, thans als Arbeiders huisgezin aan dit gesticht woonachtig, die zich in zwangere staat bevindt.

De Raad ondervraagt haar, en zij geeft te kennen, dat zekere bedelaars kolonist F. de Hart aan het 2e Gesticht de persoon is, met wien zij eene onzedelijk omgang gehad heeft toen zij nog met hare ouders in het Veen woonde, waar uit dit huisgezin op den 6e October 1856 naar dit Gesticht is overgeplaatst.

Gezien Art 3 van het reglement van Tucht voor de arbeiders huisgezinnen
Gehoord het gevoelen van de Raad.-

Wordt eenparig besloten:

Johanna Christina Smal, te verwijzen naar de Ommerschans, terwijl in afwachting van de autorisatie hier toe, zij voorloopig naar het 2e Gest: zal overgeplaatst worden.

Aan J. C. Smal die zich uit de vergadering eenige oogenblikken verwijderd had, is, binnen geroepen zijnde, haar vonnis kenbaar gemaakt.

De raad wordt gesloten.

Aldus opgemaakt op datum als in hoofd dezes vermeld en onderteekend door:’
(wgt) C. W. Rensing, President
Leden: G. J. Hendriks, W. Heidema, B. W. Dikland, R. S. Hunia
J. F. Morriën, Secretaris

voor Copie Conform
De secretaris
J. F. Morriën


Bijlage: Besluit van de gecommitteerde 27-05-1857


’s Gravenhage, den 27 Mei 1857

De Gecomm der regering bij de Maats V Weld enz.

Gelezen den brief van den Dir der Kolonien van den 8 dezer N 1429 en de daarbij ingezonden Processen verbaal van de Raden van Policie en Tucht bij de gestichten te Ommerschans en Veenhuizen over de maand April ll.

Besluit


te bekrachtigen de verwijzing voor een onbepaalden tijd naar de Strafkolonie te Ommerschans van Johanna Christina Smal, dochter van den onder de arbeiders huisgezinnen te Veenhuizen gevestigden gewonen kolonist A. A. Smal.-

Afschrift dezes zal worden gezonden aan den Directeur der kolonien ter uitvoering.-

de Gecomm enz

BRON:
Drents Archief, toegang 0186, bij post van 27 mei 1857 N2, invnr 860



Het verhaal krijgt een staartje, nou ja zeg maar staart, en dat plak ik er meteen achteraan. Het begint met een brief van de directeur van 5 juni 1857 en een daaropvolgend besluit van de Gecommitteerde der regering op 13 juni 1857. Let op aan de rechterkant dat het zich op een andere plek in het archief bevindt.


Brief van de directeur der koloniën 05-06-1847


Frederiksoord, 5 Juni 1857

De op den 2e dezer maand ontslagen Bedelaarskolonist Frederik Hart onder N4905 ingeschreven geweest, kwam mij gisteren om het ontslag verzoeken voor de gewone Kolonisten-dochter Johanna Christina Smal, bij wie hij te Veenhuizen alwaar het huisgezin harer ouders toenmaals in een der hutten in het veen woonde, een kind heeft verwekt, hetwelk den 17e April jl is geboren, waarom zij bij UwHWG resolutie van den 27 Mei jl naar de Ommerschans is verwezen.

Dat verzoek wordt ook door haar en hare ouders gedaan of ondersteund; zij is 24 jaren oud; hij verzekert thans aan de Smilde werkzaam te zijn, dat aannemelijk is, daar hij wat zijne krachten aangaat althans wel in staat is, om voor zich en bij oppassendheid ook voor en met haar de kost te verdienen.

Hare overplaatsing van het 2e Gesticht, alwaar zij inmiddels van het 1e is overgebragt, naar de Ommerschans is nog niet geschied.

Zij schijnen werkelijk in de gemeente Norg in het huwelijk te willen treden; al waarom ik van oordeel ben dat het aangevraagde ontslag diende te worden toegestaan, hoe onzeker het dan ook zij, dat er van dit paar op den duur een goed zelfstandig huisgezin zal worden.
De Directeur der Kolonien,
J. van Konijnenburg.


Besluit van de gecommitteerde13-06-1857


De Gecommitteerde bij de Regering der Maatschappij van Weldadigheid,

Gelezen den brief van den Directeur der Kolonien van den 5 dezer N1769,

Besluit:

Toe te staan het ontslag van den gewone Kolonistendochter Johanna Christina Smal met aanbeveling nogtans aan de Koloniale Directie zooveel mogelijk te trachten het verleenen van dit ontslag aan te houden, tot dat er voldoende zekerheid zal zijn verkregen dat het voorgenomen huwelijk met den ontslagen Bedelaarskolonist Frederik Hart werkelijk zal tot stand komen of begin van uitvoering zal hebben verkregen.

Afschrift dezes zal worden gezonden aan den Directeur der Kolonien ter uitvoering.
De Gecommitteerde.

BRON:
Drents Archief, toegang 0186, bij post van 13 juni 1857 N2, invnr 861



Dan is het een tijdje stil en gaat het verhaal pas in september weer verder. Wederom met een brief van de directeur, dit keer gedateerd 9 september 1857, en een daarop volgend besluit van de Gecommitteerde der regering op 25 september. Aan de rechterkant is te zien dat dit zich op een weer andere plek in het archief bevindt:


Brief van de directeur der koloniën 11-09-1857


N2846

Frederiksoord, 11 September 1857

Aan het 1e Gesticht te Veenhuizen bevindt zich, onder de arbeiders, het huisgezin van de gewone Kolonist A.A. Smal, laatst als strafkolonist van de Ommerschans, alwaar het meermalen was overgeplaatst, wiens dochter Johanna Christina, uit hoofde van onzedenlijk gedrag, naar de Ommerschans is verwezen, later een onecht kind ter wereld heeft gebragt, daarop haar ontslag heeft aangevraagd, maar dat niet is uitgevoerd, daar de Directie wel wist dat er van het huwelijk dat zij meende te zullen aangaan, niets zoude komen, gelijk dan ook is gebleken, daar zij den 17 Augustus jl eigendunkelijk de Kolonien verlaten hebbende, den 27 daarna, uit volstrekte behoefte, met haar kind weer is teruggekomen.

Smal is 66 en zijne vrouw 57 jaren oud en hebben buiten haar maar een kind, een jongen van 12 jaren oud. Hij, zowel als zijne vrouw, zijn sukkelend en zeer zwak, zoodat wij al genoodzaakt zijn geweest tijdelijk toe te staan dat opgemelde dochter, die zich aan het 2e Gesticht bevindt, hen de onvermijdelijke oplossing bood.

Eigenlijk is zij in dit ellendig huisgezin niet te missen, waarom ik de eer heb UwHWG voor te stellen – waarmede zij allen instemmen - om het geheele huisgezin en dus met die dochter en haar kind te Ommerschans op de wal te plaatsen, waar zij op hunne plaats zijn en de dochter hare ouders kan verplegen zonder hare straf te ontduiken.

De Directeur der Kolonien,
J. van Konijnenburg.


Besluit van de gecommitteerde 25-09-1857


De Gecommitteerde bij de Regering der Maatschappij van Weldadigheid,

Gelezen den brief van den Directeur der Kolonien van den 11 dezer N2846, daarbij voordragende het verzoek van den onder de arbeiders te Veenhuizen gevestigden gewone Kolonist A. A. Smal om zijne naar de strafkolonie te Ommerschans verwezen dochter Johanna Christina met zijn geheele huisgezin derwaarts te mogen volgen en tezamen in eene woning op den wal gevestigd te worden,

Besluit:

Den Directeur, voornoemd, tot de bedoelde overplaatsing en verpleging te magtigen.

Afschrift dezes zal worden gezonden aan den Directeur der Kolonien.
De Gecommitteerde

BRON:
Drents Archief, toegang 0186, bij post van 25 september 1857 N7, invnr 870

Notities bij het zittingsverslag