Naar het overzicht
van Veenhuizense weeskinderen



De kinderen Van den Bosch uit Coevorden raken in hoog tempo verweesd en gaan 4 oktober 1827 over naar het kindergesticht


De subcommissie van weldadigheid Coevorden krijgt in 1825 een plek aangeboden voor een arbeidershuisgezin te Veenhuizen. Zie op deze pagina algemene informatie over arbeidershuisgezinnen, en een lijst van de eerste arbeidersgezinnen in het derde gesticht te Veenhuizen staat op deze pagina.

Aankomst

Coevorden draagt het zevenkoppige gezin van K.F.E. van den Bosch voor. De permanente commissie van de Maatschappij van Weldadigheid accepteert de voordracht op 3 februari 1825, maar het gezin mag pas na 13 april 1825 komen, zie designatie 70 van het designatieregister 1824.

Op 20 april 1825 komt het gezin aan. Volgens het designatieregister komen ze in woning 35 van het tweede gesticht, maar dat geloof ik niet  want rond die tijd wordt eerst het derde gesticht gevuld. Ze staan dan ook in het stamboek van het derde gesticht met invnr 1572 op scan 114. Zie deze pagina hoe die scans te bereiken.

Gezinssamenstelling

Van die inschrijving neem ik de gezinsgegevens over, met de kanttekening dat de kolonieadministratie qua geboortedata lang niet altijd betrouwbaar is.

Karel Frederik Emilius van den Bosch is volgens die inschrijving geboren op 10 februari 1789. Hij is rooms-katholiek, maar de rest van het gezin hervormd. Hij is getrouwd met:

Roelina Agnes van de Rijp, geboren 22 juli 1793. Het echtpaar heeft de volgende kinderen bij zich:

Charlotta Johanna Barbara van den Bosch, geboren 7 februari 1813,
Carolina Lucretia Emilia van den Bosch, geboren 20 maart 1815,
Hendrik Karel Frederik Emilius van den Bosch, geboren 27 juli 1819,
Quirinius Roeloffinus van den Bosch, geboren 27 oktober 1821, en
Quirina Roeloffina van den Bosch, geboren 26 april 1824.

Rampspoed

Al binnen een maand na aankomst, op 13 mei 1825 overlijdt de tienjarige Carolina Lucretia Emilia van den Bosch.

Daarna wordt het gezin verplaatst naar een andere woning, maar de rampspoed gaat door:

Op 6 november 1826 overlijdt de vrouw des huizes, Roelina Agnes van de Rijp.

Op 30 januari 1827 overlijdt de jongste van het stel, Quirina Roeloffina van den Bosch en op 25 augustus 1827 het hoofd van het gezin Karel Frederik Emilius van den Bosch.

Naar het kindergesticht

Daarna schrijft de directeur der koloniŽn op 9 september 1827, invnr 87, in een brief met nummer N 363A, aan de permanente commissie in Den Haag:


De arbeiders kol: K.F.E. van den Bosch in het 3de Etablissement te Veenh: in de afgelopene maand, en deszelfs vrouw reeds vroeger overleden zijnde, zo dat derzelver kinderen ouderloos zijn overgebleven, heb ik op voorstel van den Heer Adjt Dir: de Geus, zijn Edl geauthoriseerd provisioneel die kinderen in het gestigt onder de wezen met particulier Kontrakt optenemen, doch tot nader order niet op de Kontrole te plaatsen;

aangenaam zoude het mij weezen te mogen verneemen, of die kinderen aldaar kunnen blijven, of op welke andere wijze de P K verlangd dat dezelve zullen worden gevestigd en behandeld, en of in het eerste geval deze kinderen op de Kontrole behoren te worden ingeschreven.


De permanente commissie gaat akkoord en de kinderen worden als PK (= particulier kontrakt) in het kindergesticht opgenomen op kosten van de Maatschappij van Weldadigheid. Ze staan in dit overzicht van PK's 1825-1828 op de nummers PK1, PK15 en PK16.

Duffe klerken

De klerken van de Maatschappij maken extreem lange werkdagen en zijn af en toe behoorlijk duf. Zo staat in het stamboek met invnr 1572 als eerste aankomstdatum 23 april 1823, wat er zo'n twee jaar naast zit. Dat is hier abusievelijk overgenomen. En in dit overzicht hebben ze Quirinus Roeloffinus v.d. Bosch ineens zes jaar ouder gemaakt.

Alleen bij PK16 staat de datum dat ze zijn overgegaan van de arbeiderswoning naar het kindergesticht: 4 oktober 1827.

Maria Gesina??

Wie PK14 Maria Gesina v.d. Bosch is zou ik echt niet weten. Ze lijkt er op het eerste oog bij te horen, maar ze is pas januari 1827 in Veenhuizen aangekomen. Een bij het gezin behorend kind dat eerst in Coevorden is achtergebleven en pas later naar de kolonie is gekomen??

De inschrijving van de PK's loopt door in het overzicht 1828-1829, zie bovenaan die overzichten waar de scans van die inschrijvingen zijn. Op PK1 Charlotta Johanna met de geboortedatum uit eerdere inschrijvingen, op PK14 die Maria Gesina zonder geboortedatum, op PK15 Hendrik Karel Frederik Emilius met de geboortedatum uit eerdere inschrijvingen, en op PK16 Quirinus Roeloffinus met een afwijkende geboortedatum (hoogstwaarschijnlijk zijn dit de kopie-boeken uit Den Haag, want ter plekke zou het verschillen tussen een zevenjarige of een dertienjarige toch te zien moeten zijn!).

Grote Gat

Daarna volgt nog het overzicht 1829-1831, waarbij men gewoon de eerdere gegevens heeft overgeschreven.

En dan is er - zoals uitgelegd op deze pagina - het Grote Gat in de administratie van de PK's. Het zal wel ergens in een stamboek zijn bijgehouden, maar dat stamboek is niet bewaard gebleven (of nog niet teruggevonden, dat kan ook, want er is zo'n driehonderd meter archief van de koloniŽn).

4 min 1 = 3

In de overlijdensregisters van de burgerlijke stand van Norg vind ik er eentje:
Overlijden Norg, 29-04-1840, aktenummer 93: Overleden: Qurinus Roelofinus van den Bosch; geboren op: 27-10-1821 te Coevorden (Drenthe); beroep: zonder, overleden op 28-04-1840 te Veenhuizen (Norg); oud: 19 jaar.
Ze hebben nu tenminste zijn geboortedatum weer net als eerder.

3 min 1 = 2

Er is weer een overzicht van PK's vanaf ongeveer 1843 en daar vinden we er nog een: PK15 Hendrik Frederik Karel Emilius van den Bosch verlaat Veenhuizen met ontslag op 13 november 1843.

2 missen nog

Maar in de tussentijd zijn Charlotta Johanna Barbara ven den Bosch en Maria Gesina van den Bosch dus al uit de kolonie verdwenen. Voor mensen die ontzettend graag willen weten wanneer en (misschien ook:) waarnaartoe, zit er niets anders op dan op het archief de ontslagvoordrachten van rond hun twintigste levensjaar doorbladeren, de invnrs 1432 en 1433. En als dat niet werkt de mutatieregisters invnrs 1371-1475 en 1513-1520. Dat zijn wel volle dozen, hoor.