Het aantal benodigde stenen voor de bouw van de proefkolonie en de arbeidstijd voor het bouwen van een hoeve

Drents Archief, toegang 0186 inventarisnummer 1175 heet in de inventaris: 'Begroting van kosten voor het bouwen van woningen in de koloniėn, met opgave van de afmetin­gen van een kolonistenhuis en van een onderdirecteurswoning, z.j. (c. 1819). 2 stukken'. Maar ik denk dat het van 1818 is en dat het berekeningen zijn (misschien door de aannemer) voor de bouw van de proefkolonie.

Totaalberekening stenen

Op een van de twee velletjes staat namelijk 'Geheele begrooting van het te maken metselwerk' en in die berekening is sprake van 52 huizen en dat is het aantal dat in de proefkolonie tot stand is gekomen. De transcriptie:


Geheele begrooting van het te maken metselwerk
aan de 52 Coloniste Huijzen
618436 steenen
aan het groote Gebouw
152000
aan de twee huijzen bij de schuur
 72600
aan de zes onderopzigters huijzen - t stuk 24000
144000

987036

Stenen per hoeve

Als we die 618.436 stenen voor 52 hoeves delen door 52, komen we op 11.893 stenen per huisje en dat is de uitkomst van een andere berekening op dit vel, waarbij 'vt' zal staan voor 'voet'. Een rijnlandse voet is  0,3140 meter, zeg voor het gemak 31 centimeter:


een Colonist huijsje dat is 15½ vt vierkant
en heeft aan regte ?? eene lengte van
61
vt en hoog 11 vt

11


61


61 


671
voeten a 11 steen in de vt

11


671


671 


7381

bij voor Pilaster
700

voor 't fondament
2662

voor twee brandgevels
1650

voor de schoorsteen
700


13093

af voor de Couzijnen
1200


17893
steenen

Onderdirecteurshuis

Daaronder staat becijferd hoeveel stenen er nodig zijn om het onderdirecteurshuis te bouwen, welk aantal ik in de totaalberekening hierboven niet terugvind:


het onderdirecteurs huijs lang cirka 34 vt breed 15½ vt

Gaat aan de romp ter hoogte van 11 vt

23958
brandgevels
3300
schoorsteene
1400
binnemuur
3388
fondamenten
6600

38646
af Couzijnen
2346

36300


Arbeidstijd

Het andere vel lijkt een berekening van de arbeidstijd en lijkt bedoeld om de aannemer te laten inschatten hoeveel werkvolk hij voor hoeveel tijd moet inhuren. Het hier genoemde aantal stenen is weer anders dan in de totaalberekening, maar als we aannemen dat deze berekening in de praktijk ook zo is uitgevoerd, dan kunnen we hieraan zien hoe lang er gedaan werd over het bouwen van een proefkoloniehoeve:


Aan ieder Huijsje boven de grond 8140 Steen
Fondament 3600 steen

met rape pleistere en voegen 4 hoed kalk en 2 Ton?? cement
voor 't graven van 't fondament 2 metzel: een opperman 1 dag
't aanleggen van 't fondament en opmetzelen tot de begaande grond 2 dage
't metzelwerk tot boven toe 8 dage mits alle van 5 schoften
voor 't vloeren 1 metzelaar en 1 opperman 2 dage


voor 't leggen der binten stellen der kozijnen en hangmantel 2 knegts ieder 1 ¾ dag
voor 't zolderen en stellen van 't kapbint ............................................... ieder 1 ¾ dag
het bespa??en en belatten leggen der gordingen et& ............................ ieder 1 ¾ dag
het inhangen der deuren raamen en sluijtend maken ............................  ieder ½ dag

met het bestijgeren daar onder begreepen.

Op de achterkant van dit vel staat nog: 'vanavond schrijven om de Baan Tegels over gerrit van der Laan'.