Naar het overzicht
van de maandbladen



Aantekeningen bij het maandblad de Star in 1822

Veel over het bedelaarsgesticht op de Ommerschans, dat dit jaar gereed komt en in gebruik genomen wordt. Zie bijvoorbeeld het algemeen verslag in het augustus-nummer en de commissie van toevoorzicht die in het oktober-nummer beschrijft hoe ze het gebouw in augustus bezochten. Maar ook het artikel met de h-e-l-e lange naam waarmee het juni-nummer begint.

Dan komt eerst het 'Doorluchtig Voorzittend Hoofd der Maatschappij', oftewel prins Frederik op visite, beschreven in het juli-nummer. Dan in september eerst de minister van Binnenlandse Zaken en diezelfde maand... Zijne Majesteit koning Willem I die door zijn zoon is meegesleept naar de kolonie en in de proefkolonie zelfs woningen van kolonisten binnengaat!! Het kan niet op.

De Star, het nummer van JANUARI 1822

pagina 1 Over de administrative inrigtingen in de koloniŽn (vervolg van pagina 920 van de jaargang 1821).

pagina 29 Nadere ophelderingen wegens het Hofwijlsche Instituut en den Heer van FELLENBERG zelven. (vervolg uit 1821)

pagina 47 Landhuishoudkundige voorschriften en waarnemingen. (vervolg van pagina 963 van de jaargang 1821)

pagina 65 Landbouwkundige waarnemingen, voorschriften en berigten.

pagina 71 Middel tegen de mieren.

pagina 72 Kolonieberichten (januari):
- nieuwe leden, donateurs en giften, met bijzondere vermelding van de Javaan≠se afdeling.

"De weinige zieken in de koloniŽn zijn over het algemeen herstellende; in het bijzonder geldt dit ten aanzien van den kolonist ter smette in no. 1, die zeer ziek is geweest."

Dokter Schuurman heeft weer 68 kinderen gevaccineerd.
De kolonisten gedragen zich goed en gaan naar de kerk.
De kolonisten werken tenminste 4 dagen op het veld:

"Op bijkans de helft der hoeven van kolonie no. 4 is het noodige zand uit de greppen gedreven, om over het veen te brengen. In no. 6 en 7 zijn de noodige wegen aangelegd, bijna al de scheidings- en andere greppen gemaakt; en men is er bezig met ploegen, spitten en afsteken van plaggen."

"Volgens het algemeen besluit der Permanente Kommissie, is op den 1 januarij ll. door den Heer Direkteur uitreiking gedaan der jaarlijksche premiŽn, aan die kolonisten toegelegd, welke in 1821 gouden, zilveren, of koperen medailles verkregen hebben.
Ook is op dien dag, ter koloniale viering van het nieuwjaarsfeest, wederom aan de huisgezinnen in al de koloniŽn eene uitreiking gedaan van wittebrood, kaas en bier. De avond is in eene gepaste en ordelijke vrolijkheid, onder het dansen in de onderscheidene spinzalen der koloniŽn, doorgebragt."

De Star, het nummer van FEBRUARI 1822

pagina 81 Het overnemen van wees- of armenkinderen, met of zonder bijvoeging van huisgezinnen, of ook dat van bedelaars, in de koloniŽn der Maatschappij van Weldadigheid, bij kontrakt, hetzij dan in of buiten verband met 1/4 gedeelten der lidmaats-kontributie, voor de vestiging van verarmde huisgezin≠nen op de gewone wijze, - nadeelig of voordeelig?

pagina 88 begint over bedelaars; 2/3de van de oververdiensten 'strekken den besteders in mindering der jarlijksche bestedingspenningen, zoodat, indien een bedelaar f 40:00 of meer in het jaar boven kost en kleeding verdient, hij zijnen besteder niets kost'.
Tenzij je kiest voor het afzien van die 2/3de, dan kost plaatsing f 30.00 per jaar.
Na 16 jaar wel 15.
Vereist wordt 'een certifikaat van gezondheid en gaafheid van leden'
Op pagina 90 houdt het al op over bedelaars

pagina 95 In een noot is sprake van 'Verzameling van Wetten en Reglementen'.

pagina 97 Er zijn voor 1822 plannen voor 125 nieuwe hoeves bij uitbreiding van koloniŽn.

pagina 101 'Eindelijk, alzoo is ook de weg gebaand ter ruime besteding van bedelaars, zoo ondeeligen, als uit geheele familiŽn bestaande, die, hetzij uit ľ der kontributie, of uit een afzonderlijk fonds, op eene zeer onkostbare wijze, uit de groote maatschappij weggenomen, in eene dwang-kolonie, afgescheiden van de overige koloniŽn, overgebragt, tot den veld- en anderen arbeid door eigen nood en behoefte gedrongen, aan eene gezonde en regelmatige leefwijze gewend, en, zoo mogelijk, tot beschaving en zedelijkheid opgeleid worden, waardoor dan de groote maatschappij allengkens wordt ontheven van eenen drukkenden last, en het lot der bedelaars zelven aanmerkelijk verbeterd.'
(dit gaat zo nog even verder)
(in een noot gaat het even over Heintje van Vliert)
 
pagina 108 Vervolg van het werk van den Graaf L. de V. ... (deel 2)

pagina 136 Landhuishoudkundige voorschriften en waarnemingen (vervolg van pagina 64)

pagina 152 Eenige bijzonderheden, ontleend uit het rapport, wegens de berigten der leden korrespondenten van de Nederlandsche Huishoudelijke Maatschappij, ter vergadering van junij 1821 uitgebragt.

pagina 159 Kolonieberichten (februari):
"Indien op sommige plaatsen, vooral ten platten lande, meest uit hoofde van de drukkende omstandigheden der landbouwers, het bedanken van individue≠le leden aanhoudt, gaat de Maatschappij tevens voort, elders, bijzonder in de steden, nieuwe leden aan te winnen."
De Sub-kommissie te Delft heeft aan andere kommisiŽn, autoriteiten en korporatiŽn, een loffelijk voorbeeld ter navolging gegeven, door het sluiten van een kontrakt ter plaatsing, bij provisie, van 10 bedelaars in de Ommerschans.

"GEERAARDS in kolonie no. 1, zeer ziek geweest zijnde, betert meer en meer."

"Op het gedrag der kolonisten valt thans niets aan te merken. Er is zelfs geene enkele klagte dienaangaande, door den Onder-Direkteur of door Wijkmeesters, bij den Direkteur ingekomen. [Zoo ziet men, wat orde en eene gepaste handhaving der wetten, gepaard met wijze zachtmoedigheid, op den zedelijken mensch, zelfs van weinige beschaving, in maatschappij vermo≠gen]."

De Star, het nummer van MAART 1822

pagina 161 Onderzoek naar het vermogen van aanwas in getal der menschen op den aardbodem. Een antwoord op de proeve van den Heer MALTHUS, aan≠gaande deze stof. Door WILLEM GODWIN (Naar het Engelsch) (Overgenomen uit de Quarterly Review)

pagina 197 Nadere ophelderingen wegens het Hofwijlsche Instituut, bijzonder met opzigt tot volks-opvoeding en onderwijs. (deel 2)

pagina 231 Over eene betere behandeling der knotwilligen, enzv.

pagina 236 Berigt wegens eene geldleening van 300,000.00, door de Maatschappij van Weldadigheid.

pagina 239 Kolonieberichten (maart):
- giften en ledenwinsten.
- In de kolonie gaat alles goed: "Derzelver middelen van bestaan zijn aanhou≠dend ruim en overvloedig. Het sprekendste bewijs, dat wij hiervoor geven kunnen, is het weinig maken van nieuwe schuld, die, over den geheelen omvang eener bevolking van meer dan 2100 zielen, wekelijks niet meer dan É25.00 of É30.00 bedraagt, en dan nog schier alleen door ziekten wordt veroorzaakt."

"In kolonie No 5 (Ommerschans) wordt thans [ten gevolge der aldaar te wachten aanzienlijke bevolking van bedelaars: zie boven] met 200 tot 300 man gewerkt, en dit getal groeit nog dagelijks aan."

"De kolonist KNEESENBERG, zich aan dronkenschap en brutaal gedrag jegens de Wijk- en Sektiemeesters hebbende schuldig gemaakt, is voor den Kolonialen Raad van Policie te Steenwijk gebragt, en door denzelven naar de Ommerschans verwezen."

Twee verslagen over het onderwijs, door Jan Hessels van Wolda. Die zijn ondergebracht op de Onderwijspagina's.

De Star, het nummer van APRIL 1822

pagina 245 Aanwijzing der voordeelen van de afzonderlijke, en echter maatschappe≠lijke verzorging der armen, in koloniŽn vereenigd, boven die van derzelver ondeelig en verstrooid bestaan in de groote maatschappij.

pagina 282 Landhuishoudkundige voorschriften en waarnemingen (deel 2)

pagina 293 Uittreksel uit een werk, ten titel voerende: histoire de l'administration des secours publics, par Mr. le Baron DUPIN, door Alexandre de la BORDE, lid van het Fransche Instituut. (uit de Revue Encyclopťdique)

pagina 301 De Maatschappij van Weldadigheid (een lofzang van W. Messchert uit Rotterdam). Zie stukjes eruit op deze pagina.

Bijschrift van de redactie: "Hoe karig ook anders in het plaatsen van stukken, die maar eenigzins schijnen konden de eigenliefde van het Hoofdbestuur der Maatschappij te streelen, meenden wij echter de mededeeling van dit schoone dichtstuk, ons door den dichter edelmoediglijk vergund, aan het publiek schuldig te zijn, waardoor gewis de natie hem met ons danken zal."

pagina 317 Wijze, waarop men vele en zeer groote aalbeziŽn kan teelen, enzv.

pagina 318 Kolonieberichten (april):
- Een gift en enkele nieuwe leden.
- uitloting negociatie.

"In deze maand zijn twee kinderen geboren, en drie kolonisten in no. 1, 2 en 5 (Ommerschans) overleden, t.w. A. KRAAY, ... DITMAR en S. BENSONIDES.
Het zedelijk gedrag der kolonisten is doorgaans ordelijk. Die van no. 1 begonnen wederom allengskens andere dan koloniale kleeding te dragen. Strenge maatregelen zijn noodig geweest, om dit kwaad in zijne weder-opkomst te stuiten.
Uit de overige koloniŽn is generlei beklag wegens eenig misdrijf bij den Direkteur ingekomen."

De veldvruchten staan goed, er wordt nog steeds gepoot.

(werkzaamheden) die in No 5 worden nog met alle kracht voortgezet, gelijk men aldaar eerlang in volle werkzaamheid zal zijn ter oprigting der noodige gebouwen, om een aanzienlijk getal bedelaars te ontvangen,

"De kolonist WAGENAAR, zich op den duur aan luiheid hebbende schuldig gemaakt, zoodat hij zijn onderhoud niet verdiende, is door den Raad van Policie te Steenwijk naar de Ommerschans verwezen."

Het bureau der Maatschappij van Weldadigheid is thans verplaatst in de Prinsestraat, Wijk D, No 390, binnen 's Gravenhage.

De Star, het nummer van MEI 1822

pagina 321 Verhandeling over de oorzaken der groote goedkoopheid van de Levensmiddelen, sedert 1819. (uit het Kunst- und Wissenschaftsblatt)

pagina 370 Nadere opheldering wegens de Hofwijler instellingen enzv. (deel 3)

pagina 400 Iets over de vlasteelt.

pagina 402 Engelsche wolhandel.

pagina 403 Verbeterd snoeiwerktuig.

pagina 405 Kolonieberichten (mei):
- Diverse giften, waaronder 75 exemplaren van het Aardrijkskundig schoolboek der provincie Drenthe door een boekhandelaar uit Coevorden.

"Volgens het maandelijksch berigt van den Heer Direkteur der koloniŽn, zijn er in deze maand meer zieken dan gewoonlijk in de koloniŽn no. 1 en 2 geweest, hetgeen eenige huisgezinnen heeft doen lijden. Men zie daarom≠trent het hierachter gevoegd verslag van den Heer Med. Dr. Schuurman."

Werk is er in overvloed, de veldvruchten staan bijna allemaal er goed bij.
In kolonie No 3 staan rogge en klaver thans ook vrij goed, gelijk ook ongeveer 5 morgens winterrogge, in No 5 gezaaid.
Het hoofdgebouw in de Ommerschans is reeds tot aan de eerste verdieping klaar. Met de buitenwoningen is er reeds een begin gemaakt.

De school gaat langzaam, maar degelijk vooruit.
De bevolking van de koloniŽn bedraagt thans 2178 zielen.

pagina 409 Verslag van den Heer Med. Dr. schuurman, wegens den staat der gezondheid in de koloniŽn. Hoogtepunten hieruit staan op de site van De proefkolonie.


In de overige koloniŽn is alles thans zeer gezond; zeer weinige zieken worden aldaar waargenomen.

De Star, het nummer van JUNI 1822

pagina 411 Een artikel met de pakkende titel: "Is het op goede gronden betoogbaar, dat de thans door het Gouverne≠ment beraamde maatregelen, ter plaatsing van een aanmerkelijk getal bedelaars in de Ommerschans en verdere door de Maatschappij van Welda≠digheid aan te leggen etablissementen, genoegzaam zijn, om, binnen den tijd van twee of drie jaren alle bedelarij, immers van dezulken, die arbeiden kunnen, vooral in de Noordelijke ProvinciŽn des Rijks, geheel uit te roeijen?"
Overzicht van de geschiedenis van de bedelaarsopvang, inclusief werkzaamheden staatscommissie, en dan berekeningen. Volgens min BZ werd juni 1821 aan bedelaarswerkhuizen besteed... enz.

pagina 416 denkelijk in augustus is het gesticht klaar.
Ook rekensom over de concurrentie van het werkhuis in Hoorn.

pagina 420 beschrijving bedelarij
Omzwervende bedelaars leiden een 'lediggaand, slenderend en nomadisch leven'.
De strafkolonie wordt opgevoerd als proeftuin voor bedelaarsgesticht
Tegen mensen die vrezen voor opstand, zamenrotting en desertie, oa dat ze 's nachts worden opgesloten in een met dubbele gracht omgeven OS. Plus andere maatregelen tegen desertie.

Legioen aalmoes-vragende lediggangers

pagina 428 Eenige wenken ter vergrooting der vruchtbaarheid van de bouwlanden, enzv.

pagina 434 Nadere ophelderingen wegens de Hofwijler instituten, enzv. (deel 4)

pagina 455 Landhuishoudkundige voorschriften en waarnemingen (deel 3)

pagina 471 Kolonieberichten (juni):
De directeur zendt meestal rond de 18de zijn koloniale berichten, en ze bevatten dus ook nog de tweede helft van de vorige maand. In de Kolonieberichten staat ook 'heden, den 25 junij'.

De gift van jonkvrouw Hoofman uit Haarlem en 100tal exemplaren van een "zeker bevallig en leerzaam schoolboekje", aangeboden aan de leerlingen van de scholen.
Benoeming van Honoraire Leden (Messchert o.a.)
Stemlijsten voor de Commissie van Toevoorzicht.

"Ook het gedrag der kolonisten blijft, zoowel buiten als in de koloniŽn, over het geheel onberispelijk. Zelfs kan men, vooral bij de kolonisten in no. 1 en 2, een' meerderen graad bespeuren van ijver en vlijt in het bewerken van hun eigen grond, en zulks uit vrije van zelfsheid, en dit heeft zelfs bij dezulken plaats die te voren meer tot den arbeid moesten worden aangeprikkeld, - hetgeen zeer zeker een gevolg is van eene aanmoedigende beschouwing der nuttige gevolgen van vroegeren arbeid. - Eťn kolonist echter uit no. 2, en ťťn uit no. 4, zijn voor den Raad van Policie te Steenwijk gebragt geweest, en hebben de noodige berisping en waarschuwing ontvangen, als hebbende aan de respektive wijkmeesters, die over hen gesteld waren, geweigerd de voorgeschrevene, gewone werkzaamheden te verrigten."

De veldgewassen staan ondanks wat moeilijkheden goed. Melding van de strenge nachtvorst die de gewassen in de omgeving veel, maar die op de kolonie weinig schade heeft aangebracht.

In No 4, 5 en 6 zijn de werkzaamheden voor dit saizoen ook zoo goed als geŽindigd. (...) In No 5 (Ommerschans) zal de arbeid tot aan de aankomst der bedelaars vanwege het gouvernement, langzaam worden voortgezet. Aldaar zijn ongeveer 70 morgens met aardappelen bepoot, en even zoo veel gronds met rogge, haver en boekweit bezaaid, waaronder ook klaver en ray-gras.

De werkzaamheden van het hoofdgebouw in de Ommerschans zijn sterk gevorderd, zoodat de geheele omtrek tot op de eerste verdieping is opgetrokken. De zolderbalken zijn gelegd. Aan den ťťnen vleugel is men reeds bezig den kap er op te zetten. Ook zijn reeds drie buiten-woningen in gereedheid.

Over de school: "In no. 1 had de opkomst der kinderen uitgemunt, en vele der grootste jongen, zelfs eenige kinderen uit de dagschool, woonden de avondschool bij. Ongelukkiglijk werden de beide onderwijzers, daarin funge≠ren≠de, den 16den mei ziek, en de ťťn, H.H. MIDDELBOER, sedert twee jaren getrouw en bemind in den schooldienst bezig, overleed den 28sten daarna; terwijl de tweede, J.H. GEERARTS, in het begin van junij weder begon te herstellen, doch nog buiten staat was, het maandrapport op te maken. Sedert dien is het school-onderwijs in deze kolonie met vrucht weder hervat."

pagina 479 Nader verslag van den Heer Med. Dr. schuurman, wegens den staat der gezondheid in de koloniŽn. Hoogtepunten hieruit staan op de site van De proefkolonie.

De Star, het nummer van JULI 1822

pagina 483 De mensch als gezellig wezen bestemt tot arbeidzaamheid en zedelijk≠heid; en zijne opleiding daartoe de grootste weldaad, die men hem in den staat van armoede kan toebrengen.

pagina 505 Nadere ophelderingen wegens de Hofwijler instellingen (deel 5)

pagina 530 Nasporingen, omtrent de vorderingen van het openbaar onderwijs, de kunstmatige uitvindingen, gebruiken en zeden, in de Vereenigde Staten van Noord-Amerika. (uit de Revue Encyclopťdique)

pagina 552 Kolonieberichten (juli):
- Regeling van de katholieke godsdienst in de kolonie.

"Den 26-28 junij ll. had de Direktie der koloniŽn het vereerend genoegen, van het Doorluchtig Voorzittend Hoofd der Maatschappij, den Prins der Neder≠landen, in de koloniŽn te mogen ontvangen. De naauwkeurige en minzame wijze, waarop Z.K.H. zich gewaardigde, alles wat den landbouwenden, fabrijkmatigen, huishoudelijken en administrativen staat der kolonieŽn betreft, tot in de minste bijzonderheden op te nemen, om de kennelijke goedkeuring, welke al het gebezigtigde, zoo in de vrije koloniŽn, als in de Ommerschans, van Z.K.H. mogt wegdragen, was de streelendste beloning voor zoo vele en groote pogingen, en zal nog lang in het geheugen blijven als eene aanmoedi≠gende proeve van Hoogstdeszelfs levendige belangstelling in al was onze Maatschappij aangaat.

Vaststelling van de Algemene Vergadering.

"Het gedrag der kolonisten biedt geene stof aan tot nieuwe aanmerkingen."

De veldgewassen doen het boven verwachting, met name het veldje vlas dat in kolonie 1 is aangelegd. Thans wordt de rogge gesneden en ingehaald.

Het gebouw aan de Ommerschans nadert de voltooiing. "Zes buitenwonin≠gen, bestemd voor zoo vele groote hoevenaars, zijn bijkans gereed. Een der daarvoor bestemde kolonisten, met name molenaar, is reeds derwaarts verplaatst, en zal spoedig door vijf anderen, even verdienstelijk als hij, gevolgd worden. [Men merke wel op, dat deze kolonisten niet tot straf, maar wel tot belooning, derwaarts verhuizen, worden zij bestemd, om, als het ware gelijk hoofdpachters, buiten de Ommerschans te wonen, op hoeven ieder van 42 morgens, welke door de bedelaars zullen worden bearbeid]."

pagina 557 Berigt van Dr. J.B. SCHUURMAN, wegens den staat der gezondheid in de koloniŽn. Hoogtepunten hieruit staan op de site van De proefkolonie.

De Star, het nummer van AUGUSTUS 1822

pagina 559 Algemeen Verslag wegens den staat der Maatschappij van Weldadig≠heid en harer koloniŽn in het Noordelijk gedeelte des Rijks, gedaan door de Permanente Kommissie, in de vijfde Algemene Vergadering der Kommissie van Weldadigheid, gehouden in 's Gravenhage, den 22 julij 1822.

pagina 562 (na een opsomming van de andere activiteiten) Behalve alle deze ondernemingen, is het Bedelaars Instituut aan de Ommerschans bijna voltooid, en het zal zulks volkomen zijn met het einde dezer maand.
1,000 ŗ 1,200 Bedelaars, van Gouvernementswege door ons over te nemen, zullen gelijktijdig kunnen gevestigd worden in een gebouw, twee verdiepingen hoog, een vierkant omsluitende van ongeveer driehonderd voeten diameter, en dus van ruim een morgen gronds.
Ieder vleugel heeft eene lengte van 316 voeten (97,96 meter);- een gebouw derhalve, zoowel wat de inwendige ruimte, als wat den geheelen omvanmg betreft, ruimer dan er ergens een van dezen aard in ons Vaderland gevonden wordt, en hetwelk alle gemakken, zoo ter afscheiding der seksen, als der meer bejaarden en kinderen aanbiedt, gepaard met de gelegenheid tot ligchaamsoefeningen, voor de gezondheid zoo noodzakelijk.
Reeds zijn 300 morgen gronds, in den naasten omtrek van dit gebouw, zoo geheel als ten deele, tot kultuur gebragt en bezaaid, welke in het vervolg met nog 700 andere morgens staan vermeerderd te worden.
Deze gewigtige onderneming, eerst sedert het begin der maand Mei aangevangen (...)
De bijzondere bepalingen ter regeling van deze groote onderneming ... krijgt de CvT als een memorie.
De bekende staatscommissie, onder presidentschap van prins Frederik, is belast met het onderzoek van den staat der behoeftigen in het geheele Rijk, en in het bijzonder om na te gaan, in hoe verre van de daartoe betrekkelijke voordragten der Kommissie van Weldadigheid een nuttig gebruik zoude kunnen worden gemaakt, ten einde de bestaande armoede te verminderen en de openbare bedelarij te beteugelen, van welker gunstig verslag eene overeenkomst met het Gouvernement ter overneming van 1,000 a 1,200 Bedelaars in den loop dezes jaars reeds een eerste gevolg is geweest.

pagina 566:
(over Houtman en de Haan) DŠŠr, tusschen den honger of den arbeid geplaatst, hebben zij, na eenige wederstreving, den laatsten wijsselijk gekozen, en thans bestaan er over hen geene klagten.

pagina 568 over de hoevenaars

pagina 569: Alreeds heeft de Kolonist Krabshuis uit zijne overwinst vier paarden aangekocht, en twee koeijen, boven en behalve de twee, welke de Maatschappij de Kolonisten verstrekt. Bult en Kranendonk bezitten mede reeds ieder een span paarden. De Kolonist Molenaar heeft, na het afbetalen zijner jaarlijksche lasten, en bij het noodige tot zijn onderhoud, in het verleden jaar nog voor f 93,00 aan produkten verkocht.

pagina 596 Kolonie No 5: Tot hiertoe eigenlijk de Straf-Kolonie, die eerstdaags in een Instituut voor Bedelaars staat veranderd te worden, thans bevolkt met 79 zielen, levert een in alle opzigten voldoend resultaat op. Het strenger toezigt over de meest luijen en onzedelijksten der Kolonisten, alhier geplaatst, heeft dezelve in arbeidzame, en reeds zeer velen hunner in oppassende menschen herschapen. (verwijzing naar bijlage met ontslagenen)
In deze Kolonie zijn niet alleen geene nieuwe schulden gemaakt (dit toch is door den aard der inrigtingen niet mogelijk), maar zelfs hebben de Kolonisten van den 20sten April tot ultimo Mei 1822, en dus sedert dat de nieuwe bepalingen alhier ingevoerd zijn, zich bij de Maatschappij een' spaarpenning ten bedrage van f 75,03 verworven, en bovendien tot goedmaking der kosten van administratie gekontribueerd eene som van f 150,00, mede in dat tijdvak.
De inzage van het Rekening-boek in het bijzonder zal dienaangaande nadere inlichting kunnen geven.
Deze proeve, genomen met menschen, in alle opzigten het minst genegen en geschikt om door arbeid hun bestaan te verdienen, heeft doen zien, dat eene strenge discipline ook ieder zoodanig mensch, van gezonde ledematen en krachten voorzien, er toe brengen kan, om door middel van arbeid het eigen verdiend brood te verwerven, en verschaft ons alzoo een' toereikenden waarborg, dat de bedelaars, bestemd om dit gesticht te bevolken, aan hunne bestemming zullen beantwoorden.
Misdaden of ongeregeldheden, met uitzonderingen van een enkel geval, heeft men hier niet te beteugelen gehad. - Een meisje van 14 jaren, op verlangen van zijne Majesteit den Koning uit een tuchthuis hier geplaatst, heeft in den beginne zich aan het goed harer huismoeder vergrepen; dan hieromtrent behoorlijk teregt gewezen, heeft zij zich zoodanig gebeterd, dat wij thans reden hebben, om over haar gedrag tevrede te zijn.
De juiste onkosten, hier aan het ontginnen der gronden besteed (...) zijn nog niet bekend Wij meenen echter de stellige verzekering te kunnen geven, dat die uitgave de som van f150.00 per morgen voor grondbereiding, de bemesting en bezaaijing daaronder gerekend, niet zal te boven gaan, en dus zal blijven binnen de palen, waarop die geraamd was.
De aardappelen, inzonderheid op de gronden, verleden jaar aangemaakt, staan hier voortreffelijk.
(...) boerenkool

pagina 616 Voordragt van den Heer Direkteur der kolonie DE OMMERSCHANS aan de Permanente Kommissie, van zoodanige kolonisten aldaar die door hun verbeterd gedrag in de vrije kolonien verdienen terug te keeren.
- Hendrik van Schie
- Gerrit Molen
- Betje Leefman
- Geesje Nieuwenhuis
- Petrus Wolfs en gezin
- Eeltje de Haan
- JH Kniessenburg en gezin

pagina 619 Landhuishoudkundige voorschriften en waarnemingen (deel 4)

pagina 626 Berigt der Permanente Kommissie wegens het vragen en geven van onderstand aan de kolonisten bij het bezoeken der koloniŽn.

pagina 628 Kolonieberichten (augustus):
"De kolonist DE RUITER en twee zijner kinderen, een zoon en dochter van den kolonist MOLEWIJK, in no.1, de vrouw en dochter van den kolonist DIJKSTRA, in no. 3, en de vrouw van den kolonist THESINK, in no. 4, welke in het begin dezer maand min of meer gevaarlijk ziek waren, zijn, benevens eenige andere zieken van minder belang, alle herstellende. Buiten het geniet de geheele bevolking, van meer dan 2,000 zielen, eene gewenschte gezond≠heid."

De middelen van bestaan blijven overvloedig, veldgewassen staan goed, aan mestbereiding wordt nog maar een of twee dagen in de week gewerkt, de eerste drie kolonisten zijn naar hun hoeves aan de Ommerschans vertrokken en hebben hun koeien aan kolonisten in no.2 gegeven, zodat daar nu ook iedereen twee koeien heeft.

"De kolonisten HARMELING en WESTERVELDT zijn reeds voor eenige dagen derwaarts vertrokken, en staan door TYMES en ARENDS te worden gevolgd."

"Den 7den dezer is door een nog niet regt bekend toeval afgebrand het huisje van den kolonist MATENA, in no. 3, met een gedeelte der meubelen, eenig hooi en ongedorschte rogge. Gelukkig dat de belendende huizen op genoegzame afstand staan, om in zulk een geval geen gevaar te loopen, terwijl al de koloniale gebouwen tegen brandschade behoorlijk zijn verze≠kerd."

Achteraan zijn diverse bijlages over de oogst, inkomsten etc. De hoevenummers:

1. Gotz
2. Harmeling
3. Mulder
4. Bult
5. van der Heide
6. Rausch
7. Hopman
8. Weender
9. Westerveld
10. Visser
11. Cohen
12. Hoofien
13. Janzen
14. Baade
15. de Haan
16. Dijkshoorn
17. Berends
18. Krabshuis
19. Gerrits
20. Brandsma
21. Nak
22. Gerritsma
23. Molewijk
24. Lucassen
25. Vergeer
26. Bodenstaf
27. Alblas
28. van Ommen
29. Biemans
30. Pompe
31. Kranendonk
32. de Vries
33. ter Smetten
34. Smit (huisverzorger)
35. van Haften
36. van Os
37. Hogenberg
38. Jans
39. Burks
40. Arends
41. de Kruiff
42. Molenaar
43. Koppejan
44. Gerards
45. Tymes
46. de Wals
47. Snijders
48. Meeder
49. Klaver
50. de Ruiter
51. Houtman
52. Molenkamp
53. Rikmond

De Star, het nummer van SEPTEMBER 1822

pagina 632 FinanciŽel verslag over het vierde dienstjaar der Maatschappij van Weldadigheid, in het Noordelijk gedeelte des Rijks, van wege de Kommissie van Weldadigheid overgegeven aan de Kommissie van Toevoorzigt, ter harer vergadering in 's Gravenhage, den 23sten julij 1822.

pagina 638 - aan subcommissies ten plattelande is het aanbod gedaan om onder verband der contributie voor slechts 30 gulden een bedelaar te plaatsen - slechts 1 aanvraag

pagina 643 noemt de rechtszaak tegen Hoorn en verwijst daarbij naar het vorige financiŽle verslag.

pagina 650 - De door de ondervinding gestaafde onmogelijkheid, om de produkten, inzonderheid de aardappelen, van de gronden aan de Ommerschans en elders, waar nog geene Kolonisten gevestigd waren, met eene tamelijke uitkomst aan de markt te brengen, heeft de Permanente Kommissie doen besluiten, om het grootste gedeelte der veldvruchten tot eigen gebruik bij den nieuwen aanleg van dit jaar te bestemmen.

pagina 661: schapen.

pagina 679 Nadere ophelderingen wegens de Hofwijler instellingen (deel 6 en slot)

pagina 699 Landhuishoudkundige voorschriften en waarnemingen (deel 5)

pagina 708 Kolonieberichten (september):
Melding vergadering Commissie van Toevoorzicht: "Een vriendschappelijke maaltijd, den Heeren leden der Permanente Kommissie door die van de Kommissie van Toevoorzigt, in het lokaal van Rustenburg, aangeboden, en waarbij nog eenige andere aanzienlijke gasten genoodigd waren, besloot ook ditmaal wederom, onder het gul genot der vriendschap, en het drinken der gewone toasts, de belangrijke werkzaamheden van dezen dag."

"Den 14-16 september hadden de koloniŽn de eer een bezoek te ontvangen van Z. Exec. den Heere Minister van Binnenlandsche Zaken en Waterstaat. Z. Exc. bezigtigde met veel aandacht al de gedeelten der inrigting, zoo in de vrije koloniŽn, als in het bedelaars instituut aan de Ommerschans, en vertrok niet dan ten uiterste voldaan, en onder betuiging van Deszelfs volmaakte tevredenheid over al hetgeen een voorwerp van Deszelfs onderzoek had uitgemaakt."

"Heugelijk en eervol inzonderheid was voor het bestuur en al de inwoners der koloniŽn de dag van den 17den dezer, daar het Z.M. den Koning, verzeld van Z.K.H. Prins FREDERIK der Nederlanden, behaagde, op dien dag de koloniŽn met Hoogstdeszelfs tegenwoordigheid te vereeren.
's Morgens ten 8 ure van Zwolle te Steenwijk aankomende, werd Z.M. op het raadhuis aldaar gereci≠pieerd, verleende aan de plaatselijke authoriteiten en de geestelijkheid gehoor, en reed, nadat aan Hoogstdeszelven eenige ververschingen waren aangeboden, van daar naar Willems-oord.
Hier bezocht Z.M. de school en spinzaal, reed vervolgens door de koloniŽn no. 3 en 6 naar de kolonie no. 4, alwaar het Z.M. behaagde, wederom de school, spinzaal, verwerij, het lokaal, ter huisvesting van den R.K. kapellaan bestemd, enzv. te bezichtigen.
Vervolgens reeds Hoogstdeszelve door kolonie no. 2 tot in de kolonie no. 1, of Frederiks-oord.
Hier bezocht Z.M. niet alleen de openbare gebouwen, gelijk in de andere koloniŽn, maar hadden ook onderscheidene kolonisten het geluk, hunne Hooge Weldoeners in hunne woningen te mogen ontvangen. Z.K.M. deed zich hunne bezittingen tot in de kleinste dťtails aanwijzen, en informeerde zich met minzaamheid en naauwkeurigheid naar hunne omstan≠digheden.
Wijders behaagde het Z.M. onderscheidene werkzaamheden op het land, b.v. het rooijen der aardappelen, het hooijen enzv., waarmede de kolonisten destijds bezig waren, te bezigtigen. Daarna wandelde Z.M. bijna de geheele kolonie door, en gaf onderscheidene blijken van Hoogstdeszelfs attentie op verschillende bijzonderheden, de landbouw betreffende; welk alles Z.M. ruim twee uuren in deze kolonie deed vertoeven.
Eindelijk had Zijn H.E.G. de Heer Generaal-Majoor J. van den BOSCH, tweede Adsessor der Kommissie van Weldadigheid, in deze kolonie aanwezig, de eer, den Koning en den Koninklijken Prins in het logement van Frederiks-oord een kollation aan te bieden, hetwelk Hoogstdezelven wel hebben gelieven aan te nemen.
En is voorts, na alle blijken van 's Konings goedkeuring en bijzondere tevredenheid, zoo over de gansche inrigting in het gemeen, als over alle derzelve bijzondere deelen, gegeven te hebben, - welke betuiging zoo de Heer van den BOSCH, als de Permanente Kommissie, van Z.K.H. Prins FREDERIK der Nederlanden nog nader hebben mogen ontvangen. - Z.K.M., nevens den Prins, des middags naar het Loo terugge≠keerd.
Nog lang zal deze dag voor de geheele Maatschappij, het administra≠tief bestuur en al de inwoners der kolonie, een gedenkwaardig tijdstip zijn, waaraan zich de aangenaamste herinneringen, tegelijk met de streelendste verwachtingen voor het kolonisatie-stelsel verbinden; terwijl de geheele natie hierin op nieuws de volle overtuiging moet vinden van het levendig, vaderlijk belang, dat onze geŽerbiedigde Koning daarin stelt, en hetwelk den grootsten waarborg voor deszelfs verdere uitbreiding en volmaking oplevert."

"Er zijn thans geene zieken van eenig belang. In kolonie no. 1 souffreert nog het gezin van MOLEWIJK."

"De kolonisten volharden in hun goed gedrag."

De oogst voldoet aan de verwachting.
Een aantal mensen keert terug uit de Ommerschans wegens verbeterd gedrag. Genoemd zijn onder ander Betje Liefmans en het gezin Kniezenberg.
Voor de katholieke eredienst is alles klaar en het verblijf van de kapelaan is zo goed als af.

De Star, het nummer van OKTOBER 1822

pagina 715 Besluit der Kommissie van Toevoorzigt, ter harer vergadering op den 14den september 1822 binnen 's Gravenhage genomen, op het dubbel verslag harer sub-kommissiŽn, ter inspektie der koloniŽn, en ter verifikatie der rekening en verantwoording van ontvangsten en uitgaven der Maatschappij over het vierde dienstjaar, 1821-1822, benevens die rapporten zelve.

23 juli was vergadering CvT waarbij de commissies werden benoemd.
17 augustus komen ze in de kolonie aan, inspektie vindt plaats van 18 t/m 22 augustus
Johannes & Jeremias zijn in Frederiksoord om ze te ontvangen.

pagina 720 Ommerschans. ...
Een kolossaal gebouw, van 2 verdiepingen hoog, is, in het korte tijdsbestek van vier maanden, geheel uit den grond opgebouwd; hetzelve beslaat een regelmatig vierkant, 316 voeten lang en breed, en sluit een geheelen morgen gronds in.
In eenen eenvoudigen stijl gebouwd, maakt het uitwendige van dit aanzienlijk gebouw een' zeer behaaglijken indruk; de inwendige verdeeling is den ondeergeteekenden zeer doelmatig voorgekomen. Elke der zijden bevat een aantal zalen, te zamen ten getale van 30, zoo ter huisvesting der bestedelingen, als ter verrigting van fabrijkmatigen arbeid, voorzien van de noodige keukens, die van achteren zijn uitgebouwd; de woningen der Wijkmeesters of Opzieners zijn tusschen de zalen geplaatst, en zoodanig ingerigt, dat door dezelve met het meeste gemak kan worden gadegeslagen het gedrag der onder hun toezicht gestelde bewoners.
Twee poorten openen den toegang naar het binnenplein, hetwelk door een afschutsel ter afscheiding der beide seksen zal worden verdeeld; naast deze poorten bevinden zich de woningen der GeŽmployeerden, als Onder-Direkteur, Boekhouder, enz., alsmede de Magazijnen, de School (die tevens tot het houden van Godsdienst-oefening is bestemd), de Ziekenzaal, en verdere benoodigde lokalen.
Dit hoofdgebouw is niet alleen bijna geheel afgetimmerd, maar ook reeds gedeeltelijk van hangmatten voor de ligging, en het verdere huisraad voor den ontvang der Bedelaars, voorzien, zoodat het eerste transport van dezelven, hetwelk binnen korte dagen wordt te gemoet gezien, alles bij deszelfs aankomst in gereedheid zal vinden.

Voorts wordt de bouw van het Adjunkt-Direkteurshuis op eene der oude bastions van de schans met ijver voortgezet, en aanstalte gemaakt tot het verplaatsen en opruimen der gebouwen, die zich nog binnen het vierkant van het hoofdgebouw bevinden, alsmede tot den aanbouw der verdere noodzakelijke bijgebouwen.

Niet minder heeft onze aandacht getroffen de herschepping, die de heidegrond rondom de Ommerschans heeft ondergaan.
De Hoeven, die aan de Bedelaars veld-arbeid en onderhoud zullen moeten opleveren, zijn aangelegd en dragen reeds gedeeltelijk vruchten. Zeven dezer hoeven, die het aanzien van welvarende Hofsteden hebben, verlevendigen den omtrek der Ommerschans, en het oog, vermoeid door de onafzienbare heidevelden en de bruine veenvlakte, rust met welgevallen op hun vrolijk groen.

Elk dezer hoeven bevat 42 morgens land, en dus juist even zoo veel gronds, als twaalf gewone koloniale hoeven, waarvan het assolement op dezelfde wijze is ingerigt, en die derhalve, zoo in grondontginning, bewerking, mestbereiding, als berekenbare inkomsten, beschouwd kan worden, als eene koloniale hoeve op eene twaalfmaal grootere schaal aangelegd.
Deeze grootere schaal heeft eenen noodwendigen invloed gehad op den bouw der woningen; dezelve zijn van meerdere ruinte voorzien ter stalling van een twintigtal koeijen, en van een span paarden, en ter berging van den oogst; en er is, ten einde den noodigen mest te bekomen, een schapenhok bijgevoegd voor een honderdtal schapen..
 
Over Willemsoord: "Op de gronden dezer kolonie ligt eene oude hofstede, de Halle genoemd, waarvan de voorheen bebouwde grond thans verdeeld is in acht koloniale hoeven; de bewoner dier hofstede heeft, drie jaren geleden, na zich, zoo als men zegt, daarop arm geboerd te hebben, dezelve moeten verlaten, uit hoofde dat er geene produkten meer van zijnen schralen grond te verkrijgen waren, en er niets meer wilde groeijen,
De gronden dezer hofstede, sedert behandeld en bemest, zoo als de Maatschappij zulks gewoon is, hebben wij bedekt gezien met een gewas van veldvruchten, dat niets te wenschen overlaat. Dit voorbeeld, Mijne Heeren! strekke ten bewijze, wat vlijt en gepaste aanwending van eenvoudige hulp≠middelen vermogen."

In de zesde en laatste plaats blijft nog overig, om van den zedelijken toe≠stand der kolonisten, hunnen arbeid en hunne beschaving, melding te maken. Volgens de door ons genomene informatiŽn, bestaan er in het algemeen geene klagten over zedeloosheid; de meest gepaste voorzor≠gen worden aangewend, om de gelegenheden daartoe te vermijden. Diefstal is in de koloniŽn onbekend, even zeer als twisten en vechterijen; niet alleen het misbruik, maar zelfs, en zulks om zeer wijze redenen, het gebruik van sterke dranken wordt ten strengste geweerd, en het is te bewonderen, hoe zeer de Direktie is geslaagd in eene fout uit te roeijen, zoo zeer verspreid, en zoo diep geworteld bij die klasse van menschen, die de bevolking der koloniŽn uitmaken, zonder zich te laten afschrikken door het gevoel van ontevredenheid, hetwelk bij sommige kolonisten juist uit die prohibitie voort≠vloeit."

"Ook de beschaving neemt, onzes inziens, zigtbaar toe; zindelijkheid en orde hebben wij in de meeste koloniale woningen, beleefdheid en welwillendheid bij alle derzelver bewoners, aangetroffen, en de bloemtuintjes en vruchtboom≠en getuigen, dat de geest, ontheven van nijpende zorgen voor een kommer≠rijk bestaan, reeds behagen schept in onschuldige kleine genietingen, die, zonder toenemende beschaving, geene genietingen zouden zijn."

pagina 743 OfficiŽle berigten, wegens de vestiging eener tweede Afdeeling van de Nederlandsche Maatschappij van Weldadigheid, in het zuidelijke gedeelte des Rijks; den staat harer werkzaamheden tot hiertoe, haren aanvankelijken, toenemenden bloei, enzv.

pagina 760 Uittreksel uit het derde rapport van het kommittť van het Britsch genoot≠schap ter verbetering der tucht in de gevangenissen. Londen, 1821. (Uit de BibliothŤque Universelle)

pagina 774 Landhuishoudkundige voorschriften en waarnemingen (deel 6)

pagina 784 Berigt wegens de zink-gieterij in de voorstad St. Leonard, te Luik.

pagina 788 Kolonieberichten (oktober):
- Berichten over de negociatie, giften en de benoeming van Honoraire en Korresponderende Leden.
Weinig nieuws uit de koloniŽn.

"De schoolzaal van no. 4 is thans tot gebruik voor den eeredienst der R.K. kolonisten ten volle in gereedheid. Reeds sedert eenige weken wordt zij tot dat einde gebruikt."

De bedelaars, uit Delft, Hoorn en Namen reeds gedeeltelijk in de Ommerschans aangekomen; te zamen bedragende ruim 70 zielen, zijn in alle opzigten zeer tevrede met hunne tegenwoordige bestemming, voeding, kleeding, ligging enzv. - Dit wordt dan ook van hunne zijde dankbaar beantwoord door een goed gedrag en de behoorlijke werkzaamheid; en indien men uit deze eerstelingen eenig gevolg voor de toekomst en over de geheele massa mag afleiden, boezemt zulks de beste verwachting in wegens den goeden uitslag dezer zoo gewigtige onderneming.

De kolonist Lutjenhuis , uit de kolonie No 3, is, wegens het maken van schulden, het verwaarloozen van kleeding en huisraad enzv., door den Raad van Policie te Steenwijk naar de Ommerschans verwezen, en aldaar reeds aangekomen.

"Ook is den huisverzorger a. van SchaÔk, in kolonie no. 3 die zich veroorloofd had, om ťťn der bij hem ingedeelde weesmeisjes met een touw met knoopen zoodanig te slaan, dat rug en armen daarvan de kenmerken droegen, hebbende hij nog boven dien stout weg zijne demissie durven vragen, - uit hoofde van dit verregaande wangedrag, het verder verblijf in de koloniŽn ontzegd en hij van daar verwijderd geworden."

De Star, het nummer van NOVEMBER 1822

pagina 791 Rapport van de leden der kommissie van landbouw in de provincie van Overijssel, wegens hunne bevindingen, na de koloniŽn der Maatschappij van Weldadigheid, den 6den en 7den augustus ll., geÔnspekteerd te hebben.

pagina 805 Verslag en opgave der ingewonnen berigten, door de parlements-kommissie, wegens den kommerlijken toestand van den landbouw in het Vereenigde Britsche Koningrijk. Gedrukt volgens besluit van het Lagerhuis, den 18 junij 1821. (uit de Edinburgh Review)

pagina 837 Oprigting van eene nijverheids-school, gelijk aan die van Hofwijl, in het kanton Glaris. (uit de BibliothŤque Universelle)

pagina 846 Berigt van eene vergelijkende proef wegens de kultuur van de Lankman≠sche met de Lipsche aardappelen. (door W. Hora Siccama)

pagina 855 Iets over het kweeken van duiven, ter vermeering van den duivenmest.

pagina 860 Benjamin Franklins weldadige instelling. (uit het Hallisches patriotisches Wochenblatt)

pagina 866 Kolonieberichten (november):
- Een erfenis van een rentenierster groot É3000,- en enkele andere giften, plus groot bedrag (15.656,-) aan contributie uit NeÍrlands O. IndiŽn.

De volgende koloniale berigten zijn ontleend uit den laatsten generalen staat der koloniŽn, door den Heer Direkteur ingezonden.

De kolonist Molekamp, K1, de vrouw van den overleden kolonist VERMEULEN, en die van LIMBEEK, in No 2, zijn sedert eenigen tijd minder of meer gevaarlijk ziek. G. STAM, in Kolonie No 3, lijdt nog altoos aan eene `verouderde beenzweer. - (...)

"Er is voortdurende reden van tevredenheid over het gedrag der kolonisten. - De deserteurs, die nu en dan heimelijk de koloniŽn verlaten, en welke doorgaans uit misleide of zedenlooze jonge lieden bestaan, worden meestal of door hunne besteders, of door de Direktie der koloniŽn, wederom opge≠spoord, of zij keeren, van hunne dwaling overtuigd, vrijwillig weder. De schuldigsten onder hen worden door den Raad van Policie te Steenwijk naar de Ommerschans verwezen."

(... landbouw ...) In kolonie No 5 (bij de Ommerschans) zijn 101 morgens met rogge bezaaid, en dŠŠr, zoowel als in no 6 en 7 , gaat men voort, de nieuwe gronden te bewerken, waartoe thans uitsluitend kolonisten en bedelaars gebruikt worden.

In deze maanden zijn er eenige koeijen voor de koloniŽn 4, 5 en 6, aangekocht, die nu, met de overigen, alle op de stallen worden gevoederd.

"Het getal der bedelaars in de Ommerschans, uit Hoorn en verschillende zuidelijke provinciŽn successivelijk aangekomen, is tot ongeveer 300 aange≠groeid. Verandering van lucht, de overgang uit een besloten gebouw op het vrije veld, en de groote marschen te voet uit vele zuidelijke oorden des Rijks, hebben veroorzaakt, dat een aantal hunner, kort na derzelver aankomst, eenigszins ongesteld werd, doch zij zijn spoedig hersteld geworden. Nieuwe bezendingen van bedelaars, uit Amsterdam en uit het zuiden des Rijks, zijn door den Heer Minister van Binnenlandsche Zaken reeds aangekondigd; en bevinden zich op weg derwaarts.
De vlijt en ijver neemt onder hen meer en meer toe, naarmate zij zien, dat op den arbeid belooning volgt. Er zijn weinige of geene gestrenge maatregelen noodig geweest, om de goede orde onder de bedelaars, zoo op het land als in het gesticht zelf, te bewaren; eene vrij algemeene tevredenheid blijft onder hen heerschen, zoodat men alle redenen heeft, om zich over den goeden uitslag dezer eerste proeve te verheugen.

dr. Schuurman heeft wederom 120 kinderen ingeŽnt.

De Star, het nummer van DECEMBER 1822

pagina 871 Gedachten over eene meer doelmatige en bezuinigende verzorging der korrektionele gevangen, in ons Vaderland, door dezelven, even gelijk de bedelaars, in een koloniaal etablissement over te brengen.

pagina 891 Verslag en opgave der ingewonnen berigten, door de parlements-kommissie, wegens den kommerlijken toestand van den landbouw in het Vereenigde Britsche Koningrijk. Gedrukt volgens besluit van het Lagerhuis, den 18 junij 1821. (deel 2 en slot)

pagina 917 Geschied- en oordeelkundige proeve over de Fransche wetgeving op de granen tot op dezen dag: door chaillou de barres, oud prefekt. (uit de Revue Encyclopťdique)

pagina 924 Over de doelmatige inrigting van ooft-boom-kweekerijen (door Hora Siccama)

pagina 935 Kolonieberichten (december):
Een "zeker menschlievend genootschap te Londen" wil in correspondentie treden met de Maatschappij "ter voorbereiding eener navolging van onze instellingen in Engeland". Als geschenk stuurt men het nieuw uitgekomen tijdschrift The Inquirer.

Collecte Amsterdam.

Door de vorst liggen alle veldwerkzaamheden in de kolonie stil, maar de kolonisten blijven voldoende verdiensten houden.
De vroeg begonnen vorst, zonder sneeuw, heeft den groei der te veld staande planten gestremd.

Er zijn in deze maand wederom eenige koeijen voor de koloniŽn no 4, 5 en 6 aangekocht.

Geene der in deze maand weder geannonceerde bedelaars uit de gestichten van onderscheidene provinciŽn zijn tot heden toe in de Ommerschans aangekomen. Ook is tot nog toe het getal der, ten gevolge van Z.M. besluit van 6 November ll. No 15, opgevatte en in het Instituut overgebragte bedelaars, - die provisioneel tot suppletie van het 1000tal, waarvoor met het Gouvernement werkelijk kontrakt gesloten is, moeten strekken, - zeer gering. Slechts 4 zulke personen uit de provincie Drenthe zijn tot nu toe aangekomen. -

Onder die bedelaars, welke nu sedert drie maanden in het instituut zich bevinden, blijft goede orde en algemeene tevredenheid heerschen, zelfs toenemen. Men kan derzelver doorgaande welvaart en vergenoegdheid reeds op het uiterlijk aanzien bespeuren, gezondheid en krachten schijnen bij den dagelijkschen veld-arbeid ook dagelijks aan te winnen. De vrouwen, in ons land anders zelden tot dien arbeid gebezigd, ziet men bijna met de mannen wedijveren, in het veenhakken, spitten, enzv. In de ziekenzaal en kamers, te zamen genomen, zijn gewoonlijk niet meer dan 4, 5 of 6 personen van de 100 waarvan dan nog het grootste gedeelte, alleen door blessures aan de handen, buiten staat is om te arbeiden."

"Tot nu toe worden er geene proeven om te ontvlugten door hen genomen; integendeel komen van tijd tot tijd landloopers zich bij de Direktie aanmelden, om in het gesticht te worden opgenomen."