Naar het overzicht
van stukken over SUBCOMMISSIES




De subcommissie van weldadigheid te Bolsward

Bolsward meldt op 24 juli 1818 dat er in de stad een subcommissie van weldadigheid is opgericht, zie hier.


Proefkolonie

De subcommissie Bolsward mag een gezin plaatsen in de proefkolonie, het gezin van Tjalling Gerrit Gerritsma dat 31 oktober 1818 in de proefkolonie aankomt. Zie over dat gezin deze pagina.

Contract januari 1821

De Armenvoogden van de stad Bolsward sluiten januari 1821 een A-contract (zie een uitleg over contracten) met de Maatschappij van Weldadigheid. Door het contract A24 hebben zij voor 'altoos' het recht om zes weeskinderen met bijbehorende huisverzorgers en twee arme gezinnen in de vrije koloniŽn te vestigen. Maar er komt niemand...


Brief maart 1821

In het bestuur van de subcommissie Bolsward zit iemand die ellenlange discussiestukken naar de permanente commissie stuurt en deze van 14 maart 1821, invnr 68, is de eerste. De volledige brief staat op deze pagina en komt er samengevat op neer:

Bolsward reageert op het feit dat er na het afsluiten van het contract nog niemand gestuurd is en geeft dan informatie over de situatie van de armen in Bolsward. Oppassende en werkzame mensen vervallen nooit tot armoede want dan schieten andere burgers te hulp. De plaatselijke armenkassen zijn daarvoor vooralsnog groot genoeg. Zulke mensen wil men ook niet naar de kolonie sturen.

De gezinnen die volgens Bolsward wŤl naar de koloniŽn zouden moeten, krijgt men er echter niet heen. Die zeggen 's winters wel te willen, maar vertikken het als het zomer is. Vooral als er bij het gezinshoofd sprake is van 'debauche in sterken drank'. Debauche is verspilling. Dergelijke types slagen er via sluipwegen ook altijd in ondersteuning van de armenkassen binnen te halen.

Het is deze 'klasse van onzedelijken en bedorvene menschen' die Bolsward in aanmerking vindt komen voor heropvoeding bij de Maatschappij van Weldadigheid. Maar ze daartoe overhalen lukt niet. Vandaar dat de subcommissie een vurig pleidooi houdt 'om de besturen en armen directien het regt te geven, om met meerder magt over het personeel der armen te kunnen beschikken'.


Nieuw contract mei 1822

Omdat het contract van januari 1821 niet wordt geŽffectueerd, wordt het in mei 1822 vervangen door het contract D8 (zie een uitleg over contracten) voor de plaatsing van vier kinderen. Die zijn eerder, februari 1822, al aangekomen. De van 1822 tot 1859 op basis van dit contract in de koloniŽn geplaatste wezen zijn:

Aankomst 21 februari 1822 (zie plaatje op deze pagina):
● Gerrit Pieters Runia, geboren 3 augustus 1807, vertrekt met ontslag op 4 september 1830,
● Schelte Pieters Runia, geboren 26 januari 1810, vertrekt met ontslag op 11 april 1830,
● Pier Hiddinga, geboren 25 december 1815, deserteert 18 november 1834,
● Gerrit van Steenderen, geboren 20 juni 1815, gaat 31 oktober 1834 in militaire dienst.

Aankomst 13 oktober 1832:
● Doutsen Piebes Haitsma, en
● Pier Piebes Haitsma. Van hen beiden heb ik een pagina gemaakt.

Aankomst 10 maart 1840:
● Hendrik Taetzes de Wit, geboren in 1823, vertrekt met ontslag op 15 juli 1849.

Aankomst 11 april 1842:
● Dirk Ferwerda, geboren 17 september 1834, gaat 16 maart 1851 in militaire dienst.

Aankomst 11 september 1842:
● Frederik Hendrik Matthias, geboren 16 augustus 1834, gaat 7 november 1863 in militaire dienst.

Aankomst 23 februari 1847:
● Jacoba van Dort Dordt, geboren 7 mei 1828, vertrekt met ontslag 1 mei 1849.

Aankomst 17 februari 1852:
● Antoon de Vries, geboren 14 juli 1843, deserteert 27 februari 1862.

Aankomst 4 december 1851:
● Ymkje de Bruin, geboren 24 november 1834, deserteert 3 juni 1853.

Aankomst 8 augustus 1854:
● Grietje van Dalen, geboren 9 februari 1837, deserteert 4 april 1856.

Aankomst 15 september 1859:
● Elizabeth Riemersma, geboren 11 juni 1844, vertrekt met ontslag 5 juli 1887


Inzameling februari 1824

In het maandblad de Star van februari 1824, zie hier, wordt gemeld:
'Dominee Halberts≠ma uit Deventer heeft bij de feestelijke onthulling van het borstbeeld van de dichter Gijsbert Japikx in de Martinikerk in Bolsward verkocht Hollandsche en Boerenvriesche dichtstukjes, ten voordeele van de Kommis≠sie van Weldadigheid. De opbrengst was É137,80.'


Discussiebijdragen 1825

Op 16 mei 1825 stuurt Bolsward een omvagrijk geschrift dat de verdeling van plekken voor arbeidersgezinnen ten nadele is van plaatsen zonder een arrondissement (zoals Bolsward).
Op 17 mei 1825 komt zij opnieuw met een pleidooi voor meer mogelijkheden om mensen te dwingen naar de koloniŽn te gaan.
Beide brieven staan, evenals de reactie erop van de permanente commissie, op deze pagina.


Secretariaat subcommissie

In invnr 1013, een rond 1825-1828 gemaakt register, staat als secretaris en thesaurier P. Mulier.

Leden subcommissie

Volgens invnr 1015 bestaat (ergens 1825-1829) het bestuur van de subcommissie uit:
▪ F. Hoeksma, Burgemeester, President
▪ Johannes Engelen, R.K.Priester & pastoor
▪ J. Cremer Pz, koopman
▪ G. Waller, hervormd predikant, naam is doorgehaald
▪ J. Bouma, koopman en fabrikant, naam is doorgehaald en bijgeschreven is 'overleden'
▪ P. Mulier, lid van de provinciale Staten, Rijksontvanger, secretaris en thesaurier
▪ P. de Vries, Med. Doctor, lid van den stedelijken Raad en van de provinciale geneeskundige Kommissie van Vriesland
▪ G. Borgsteun, hervormd predikant
▪ W. Brouwer Wz, koopman


Contribuanten 1829

Volgens invnr 1116 zijn er in 1829 in Bolsward 103 contribuanten.


Plaatsingen 1831

Op 20 februari 1832 plaatst Bolsward twee mensen op basis van de tweede helft van het contract van juni 1826, zie hier voor een uitleg. Het betreft:
● Attje Freerks Faber, geboren 27 mei 1810. en
● Gepke Sipkes de Vries, geboren in 1808.

Vrije kolonistengezinnen

Naast het in het begin genoemde gezin van Tjalling Gerrit Gerritsma mag de subcommissie Bolsward later meer gezinnen in de vrije koloniŽn plaatsen 'uit de contributie'. Zie een uitleg van dat begrip. Dat worden achtereenvolgens:

In 1826: Pieter Dirks Dijkstra en gezin, zie daarvoor deze pagina.

In 1834 Pieter Christoffel van Essen en gezin, zij komen op deze pagina. Een zoon staat op de pagina van de familie Koenrades als bezwangeraar.van een dochter.

In 1841 Jan Sjerps Vormeer en gezin

In 1851 Thijs Jacobs de Jong en gezin.