Raad van Policie en tucht in de Gewone Koloniën,

op den 12 February 1842


Stukje transcriptie, rest (cursief) samenvatting


Het lid van de raad Ten Broek is door ongesteldheid afwezig

Nieuw gekozen gemeensmannen: C. van Os, P. Souverijn en P. Hertog


Nav raad van toezicht van kol 3 van 10 februari:

1) Jacobus de Nekker (K3H16) en Cornelis Keijzer (K3H24) en Jan Spel (K3H19, maar die laatste is 'door ongesteldheid verhinderd' of heeft geen zin). Kappen boompjes voor brandhout. Zaak van 'weinig belang te meer daar het hun waarschijnlijk zoude zijn toegestaan, indien zij zulks gevraagd hadden'. → Ernstige vermaning


2) kolonist Pieter Middelham (K3H100): verkoop van oude ramen. De knechten van timmernsbaas Mulder hadden hem gezegd 'dat hij daartoe vrijheid had'. De Raad noemt hem een 'zeer eenvoudig en onnozel kolonist' → Ernstige vermaning.


3) Jacobus (of Jan?) Bouwman (K3H146) heeft spullen naar de bank van lening in Steenwijk gebracht, zijn vrouw verschijnt maar kan zich er niet uitlullen. J. Bouwman 8 dagen strafkamer 'en omdat de vrouw te kennen gaf, dat zij geld van de familie te wachten heeft, waardoor zij de goederen weder zouden kunnen terug bekomen, stelt de Raad daartoe een maand tijds, zullende hij anders opnieuw voor denzelven geroepen worden'.


4) Cornelis Nicola (K3H116) heeft broekjes voor de kinderen van de lakens laten maken. Acht dagen strafkamer en hij MOET en ZAL onder lakens slapen want de onderdirecteur wordt opgedragen bij de eerstvolgende verstrekking vooral voor beddegoed te zorgen.



Nav raad van toezicht van kol 2 van 5 januari en 9 februari:

1) Maria Beun, 29 jaar, en Johanna Beun, 26 jaar, (K2H47) onzedelijke omgang met respectievelijk Arie Hogendijk voorkind van de vrouw van kolonist Raaphorst (K2H98), en Hendrik Toepoel ( K2H46).
Maria en Arie ontkennen en de Raad is niet genoeg overtuigd van Maria's zwangerschap → ernstige vermaning.
Hendrik verschijnt alleen en bekent → Hendrik en Johanna naar de OS.



2. tegen Pieter, zoon van den kolonist P. van den Sluis, oud 20 jaren, welke zich zoude hebben schuldig gemaakt aan desertie. De beschuldigde binnen geroepen zijnde bekent zijn misdrijf.
De Raad gelet op Art.2 bis d en Art. 3 bis 2 van het Reglement van tucht, waarbij overplaatsing voor een onbepaalde tijd naar de Ommerschans op dat misdrijf is gesteld.
Besluit:
Pieter van den Sluis voor een onbepaalde tijd te verwijzen naar de Ommerschans, waarop de goedkeuring van de Permanente Commissie zal worden ingewacht.


3. tegen Johannes Machiel, zoon van den kolonist H.W.A. Kemper oud 22 jaren welke zich almede aan desertie zoude hebben schuldig gemaakt. De beschuldigde binnen geroepen zijnde, bekent zijn misdrijf.
De Raad gelet op vorenstaande Artikelen van het Reglement van tucht
besluit
Johannes Machiel Kemper voor een onbepaalden tijd te verwijzen naar de Ommerschans, waarop de goedkeuring van de Permanente Commissie zal worden ingewacht.


4. tegen Christoffel, zoon van de Wed. Vogelzang, welke Maria Rosina Steenmetz, voordochter van den vrouw van G. van Os zoude hebben beledigd en mishandeld.
De beschuldigde binnen geroepen zijnde, bekend zijn misdrijf, zeggende dat hij zulks in drift had gedaan, uit hoofde zij hem onbescheiden had geantwoord.
De Raad, gelet op Art. 2 bis? b en Art. 3 bis? 1 van het Reglement van tucht, waarbij opsluiting van drie tot acht dagen in de strafkamer op dat misdrijf is gesteld.
Besluit:
Christoffel Vogelzang de straf op te leggen van drie dagen opsluiting in de strafkamer, het welk hem door den President wordt kenbaar gemaakt


5. tegen den bestedeling Louis Adrianus Fransciscus (K2H120), terug blijven van verlof te Gravenhage. 'wegens ziekte niet kunnen verschijnen'. Hij is 'een stil en geschikte jongeling' en heeft blijkens bijgevoegde brief een reden voor te laat terugkomen, verzoek aan de PC om vrijspraak.



Nav raad van toezicht van kol 1 van 20 december 1841 en 10 februari:

1) Cornelis van den Berg (K1H83) en echtgenote Cornelia Joh. Wilh. Farenkamp, hebben een hoeve, maar zouden voor hun huwelijk al onzedelijke omgang gehad hebben. Behandeld wordt de beschuldiging:

tegen den kolonist C. van den Berg:, hoeve N 83 en zijn vrouw C.J.W. Farenkamp, welke laatste, door onzedelijken omgang met elkanderen, van voor het voltrekken van het huwelijk, is bevallen.'

Dat klopt, ze zijn 7 oktober 1841 getrouwd en 8 oktober 1841 is hun zoon geboren.

C. van den Berg, binnengeroepen zijnde, verklaart dat hij reeds sedert 1½ jaar de toestemming tot het huwelijk van de Permanente Commissie had ontvangen, doch, dat hetzelve was vertraagd, uit hoofde hij verzuimd had de toestemming van zijnen kommandant te vragen, welke toestemming hij anders waarschijnlijk ook vroeger had kunnen bekomen en dit voorval dan niet plaats zoude gehad hebben.

Die 'bijzondere omstandigheden' wil de Raad wel in aanmerking nemen en bovendien laten ze meespelen 'dat het zeer geschikte kolonisten zijn'.

De raad doet een verzoek aan de PC ze vrijuit te laten gaan.


2) Kolonistenzonen Cornelis Broekhuizen (K1H38) en Matthijs van Rooi (K1H116) zouden hebben mishandeld de kolonistenzoon Carel Christiaans Hensbergen → 3 dgn strafkamer.


3) Ingedeelden Johannes Oudenbroek (K1H22) en Jan Smits (K1H23) en kolonistenzoon Dirk Klaver (K1H17) wegens ingooien ruit van de school.
De laatste twee zeggen dat Johannes het heeft gedaan.
'Na gedaan onderzoek schijnt het de Raad toe dat zij allen schuldig zijn, daar zij, in alle gevallen, na het eindigen der school, naar huis hadden behooren te gaan' → drie dagen strafkamer.



4) Kolonistenzoon Auke de Vries (K1H119) en kolonistendochter Adriana Penning (komt niet opdagen voor de Raad) zijn naar de Ommerschans gegaan om hun broer respectievelijk zuster te bezoeken → vier dagen strafkamer.


Bijlage 1: Raad van toezicht van Willemsoord 10-02-1842


GEEN transcriptie


Bijlage 2: Raad van toezicht van Wilhelminaoord 05-01-1842


Raad van Toezicht gehouden in Kolonie No.2 den 5 Januari 1842.

Alle leden present zijnde zijn voor den Raad geroepen de onderstaanden, als

- Maria Beun oud 28 jaren, dochter van kolonist J. Beun wonende in den 2e wijk hoeve no. 47 beschuldigd zijnde zwanger te zijn van Arie Hogendijk, voorzoon van den Kolonist Willem Raaphorst, in de 2e wijk no. 98.
Beiden ondervraagd zijnde hebben geantwoord dat zulks onwaar is.

- Johanna Beun 29 jaar, dochter van bovengemelde kolonist J. Beun mede beschuldigd zwanger te zijn van Hendrik Toepoel, oud 24 jaren, zoon van den kolonist G. Toepoel wonende in den 2e wijk hoeve 46.
De eerstgenoemde niet verscheenen zijnde heeft Hendrik Toepoel geantwoord het de waarheid was, dat Johanna Beun van hem bevrucht was.

- Pieter van der Sluis oud 20 jaar zoon van den kolonist P. van der Sluis, wonende in den 2e wijk hoeve no. 63, gedeserteerd den 22 April 1841 en terug gekomen den 1e dag: heeft geene reden voor zijne desertie kunnen inbrengen, geantwoord zich aan de vastgestelde straf op de desertie te willen onderwerpen.

- Johannes Machiel Kemper, oud 22 jaren, zoon van den kolonist H.W.A. Kemper wonende in de 2e wijk hoeve No. 64, zich schuldig gemaakt hebbende aan desertie op den 18 junij 1840 en terug gekomen den 26 dezer.
Hem ondervraagd hebbende naar de reden zijner desertie, heeft geantwoord. Dat de daargehouden oneenigheden die er tussen zijn vader en moeder in die tijd bestonden hem hiertoe aanleiding hebben gegeven, verder heeft hij geantwoord zich aan de hem opteleggen straf zich gaarne te willen onderwerpen.

De Raad aldus gesloten houdende hebben wij dit Proces Verbaal ondertekend,


Bijlage 3: Raad van toezicht van Wilhelminaoord 09-02-1842


Raad van toezight gehouden in kolonie no. 2 den 9 february 1842.

Alle leden present zijnde, is voor den raad geroepen Christoffel Vogelzang oud 25 jaren zoon van den kolonisten Wed Vogelzang, vrijboerin wonende in de 2e Wijk hoeve no. 41 terzake dat hij voorn C Vogelzang op den 08 january jl zich niet ontzien heeft Maria Steenmetz voordochter van den kolonist van Os, wonende in de 3e wijk van kolonie no.1 te mishandelen met slagens.
Het welk Johannes Lagcher en Adriaan van Dalen verklaren gezien te hebben.
Hem ondervraagd hebbende heeft geantwoord haar werkelijk geslagen te hebben, om reden hij haar gevraagd had om te spreken en zij zulks geweigerd had.


Den bestedeling Louis Adrianus Franciskus, in de maand November jl van verlof achtergebleven, en door het Armbestuur der stad 's Gravenhage terug gezonden, blijkens nevengaande missive, niet voor den Raad komende compareeren uit hoofde van zwaare ziekte.

Aldus de Raad gesloten en dit procesverbaal door ons ondertekend,
de President Idsinga
W. Taatgen
Crol
P. Souverijn


Bijlage 4: Brief van Stads-Armbestuur Den Haag over Louis Adrianus Franciscus


GEEN transcriptie.


Bijlage 5: Raad van toezicht van Frederiksoord 29-12-1841


Raad van Toezigt gehouden in kolonie N1
Donderdag 23 december 1841

Rest zitting niet getranscribeerd

Op jl. maandag den 20 dezer, is gedurende de avondschool eene glasruit ingegooid, en zijn de bestedelingen Jan Smits, oud 17, Johannes Oudenbroek oud 17 en den kolonistenzoon Dirk Klaver oud 18 jaar,  door den schoolonderwijzer opgegeven, als een van hun drieen of gezamenlijk de daders te zijn.

Na herhaalde ondervraging van ieder hunner afzonderlijk, verklaren Jan Smits en Dirk Klaver, Johannes Oudenbosch voor de dader, die zulks echter ook in hunne tegenwoordigheid blijft ontkennen.
 

BRON:
Drents Archief, toegang 0186, invnr 1616

Notities bij het zittingsverslag