Bewaard gebleven verslagen van de zittingen van de Raad van Tucht voor bedelaars en strafkolonisten op de Ommerschans in 1839
(klik voor het overzicht van 1829 t/m 1859 op 'Ommerschans' in het schemaatje links)

Er zijn uit 1839 maar liefst 56 zittingsverslagen bewaard. De Raad vergadert dus met een frequentie van meer dan één maal per week.

Helmuth Rijnhart heeft op www.bonmama.nl prima foto's van de bewaard gebleven zittingen van 1829 tot 1844 geplaatst, soms met samenvattingen erbij. Bij transcripties uit die periode verwijs ik steeds naar die foto's.

Bij alle transcripties geldt dat cursief opmerkingen van de transcribeerders zijn en dat wat in het handschrift onderstreept is, in de transcriptie vet gemaakt wordt.

Bij de transcripties moet bedacht worden dat de verslagen van de zittingen op de Ommerschans vaak voor een hele maand bij elkaar gezet zijn en dan als pakketje naar de permanente commissie gaan. Ik volg dat niet na, wat soms een vreemd effect heeft als bijvoorbeeld in de zitting van 22-11-1854 staat 'hiervoren omschreven', terwijl het er helemaal niet voor staat, maar in de zitting van 07-11-1854. Dat zijn echter nooit belangrijke omschrijvingen maar louter citaten uit het reglement.

Bij de betrokkenen hieronder noem ik alleen degenen die als beschuldigde, getuige of slachtoffer moeten verschijnen, niet de ambtenaren die lid van de raad zijn. Van hen zal ik nog een apart overzichtje maken.


Zitting
Betrokkenen

03-01-1839
● Christiaan Kleijn, N226, heeft kledingstukken verkocht.
● Jan Houthuizen, N1159, heeft een paar kousen verkocht.
● Anna Maria Louisa van Leeuven, N204, dronken na dat zij Nieuwjaar had wezen wenschen en toen een Slokje had gekreegen. Bovendien naar de mannen plaats gegaan, onder voorwendsel aan den portier van het hek te zeggen, dat zij waschgoed moest gaan halen het welk geenzins het geval was, en daar weggekropen voor de Inspecteur.
● Lena Schruyer strafkoloniste N85; dronken geweest.
● J. Landa N259, dronken na Nieuwjaar lopen, zegt bij eenige Geëmployeerden Nieuwjaar gewenscht te hebben, van dezelven een weinig sterken drank heeft bekomen, het welk hem bevangen heeft. Bovendien brutale woorden uitgebracht tegen den Weledele Heer Inspecteur Visser.
bonmama
12-01-1839
● Jan Hendrik Jansen, strafkolonist N4: desertie voor de 4e maal, door de veldwachter achtervolgd en weder terug gebragt..
● Egbert Smit N2459: poging tot ontvreemding goederen zijner mede-kolonisten, des nachts uit zijn kooij is opgestaan en door de zaal is gelopen, waarop hij antwoorde dat hij naar het secreet moest.
● Johannes Hogeveen N585: het werk hem door den Hoevenaar aangewezen niet verrigt. Hij zegt niet weigerachtig te zijn, maar het zoo in zijn armen had. Volgens de president is hij een luiaard en al meermalen wedersturig geweest..
● Willem Verzijde N627: in een nieuwe buis, door den fabriekbaas gegeven, oude lappen van een ander buis gezet.
bonmama
16-01-1839 ● Johannes Hogeveen No 585, voor de 2e maal Schuldig, van niet te willen werken als Kunnende de Hoevenaar volstrekt niet Verdragen.
bonmama
26-01-1839 ● Bernardus Gosseling No 1328, Cornelis Brouwers No 430(?) en
Jan van der Dungen van Wijk No 1612, desertie voor de 1e maal.
● Dina van Rooy No 185, Schelden tegen den Klompenmakers baas, met "Smeerlap".
bonmama
04-02-1839 ● Johannes Scheer No 8, desertie voor de 2e maal, met medeneming van twee Beddenlakens.
● Bernardus Gosseling No 1328, desertie voor de 2e maal.
● Jan Hendrik Stokker No 262, Nachtwacht, moedwillig openbreken van de Vrouwen Strafkelder, ten einde deze tot onzedigheid overtehalen, doch hierin verhinderd, dewijl den Brigadier Veldwachter hem bij het doen der ronde, heeft betrapt.
bonmama
09-02-1839 ● Jan Hendrik Wolf No 2065, ongehoorzaamheid, buiten voorkennis voor particulier belang naar den Doctor geweest, en des avonds, eerst na het apel weder teruggekomen.
● Margaretha Mulder No 1176, schuldig aan het uitmelken van eene Koe, op de hoeve van Kleijbeuker, welke melk zij in een flesch binnen het Gesticht heeft gebragt.
bonmama
26-02-1839 ● Hendrik van Leiden No 408, schuldig aan het afsnijden en verkorten van zijn hangmatmatras.
● Jan Bolkinga No 1696, verkoopen van een broek, Hans Schaaf No 289 en Klaas Schaaf, beiden omtrent het verkoopen van hun broek en het ruilen van hun buis.
● C. Looijer No 151, verkoopen van een hemd en J.  Neuteboom No 2294, verkoopen van een buis, broek en hemd.
bonmama
01-03-1839 ● Willem Reuvers No 261, weigering van werk op de Hoeve van den Bouwman Nak.
● Krijn van Duivenbode No 897, verkoopen van zijn buis.
bonmama
06-03-1839 ● Christiaan Klijn No 2266, verkoopen van zijn buis, en Meinders Popjes Hamersma B. K. No 37, verkoopen van zijn broek.. bonmama
11-03-1839 ● Krijn van Duivenbode No 897, afsnijden der mouwen van zijn buis.
● Maria Verheij No 2398, dronkenschap, gepaard met brutaliteiten als hebbende den Zaalopziener Otterbein beleedigd.
● Wilhelmina Klein No 776, Maria Lammers No 1007, Johanna Tjaarda Hovendaal(?) No 1208, Maartje Verdonk No 489 en Levina Klaassen No 1432, ontvreemding van aardappelen uit  de kuilen waaraan zij werkten..
bonmama
14-03-1839 ● Johannes Hubertus Horstman No 2335, desertie voor de eerste maal bij Complotmaking.
● Andries Geitenbeek SK. No 47, het verkoopen van zijn voerlaken broek aan Hendrik van Leiden No 408. Die ontkent, maar er zijn getuigen: Jacob Bolte SK. No 27 en Anderson No 390.
bonmama
19-03-1839 ● Cornelis Blom No 590, Jan Schoutz No 1746, desertie voor de 1e maal.
● Joseph Kandelaar No 1946, desertie voor de 6e maal met Complot
bonmama
21-03-1829 ● Martinus van Zeveren No 349 & Gerrit Bruins No 1395,  desertie voor de 1emaal.
● Bernardus Gosseling No 1328, desertie voor de 3e maal.
bonmama
30-03-1839 ● François Mouran No 1752, desertie voor de 1e maal  bij Complotmaking.
● Johannes Lawaij No 293, dronkenschap; gepaard met verzetten tegen overheden met dadelijkheden.
● Wiebe Meinders No 991, ongehoorzaamheid jegens den Wijkmeester van der Woude...
bonmama
02-04-1839 ● Pieter Wendelgelt No 1129, desertie voor de 1e maal.
bonmama
02-04-1839 Tuchtraad voor kolonisten huisgezinnen.
● Vrouw van den Veteraan Heijes, misbruiken van sterken drank, ten huize van eenen kroeghouder aan de Dedemsvaart, met name Peijman, alwaar zij tevens de glazen heeft ingeslagen
bonmama
12-04-1839 ● Hendrik van der Erf No 342, en Bernardus Leiermans No 2248, sokken gemaakt van touwafval (dreum).
● Johannes Scheer. No 8, verkoopen van twee Hemden, een linnen broek en Een boezeroen.
● Jan Koedam No 2142, Martinus Terweemen No 963 en George Rodenburg No 1888, verkoopen van een hemd.
● Jan Jacob van der Wal No 934, ontvreemden van geld  van een zijner mede Kolonisten.
● Johannes van Putten, No 632, voorheen gevestigd geweest onder de naam van Brakkee en Coenraad Smeding Zelle No 202, desertie voor de eerste maal.
bonmama
22-04-1839 ● Pieter Wendelgeld No 1129, Cornelis Rotgans No 23 en Johannes verheij No 1059, verkoopen van een hemd.
● Gerrit van der Wal No 2203 en Hendrik van der Meiden No. 994, misbruiken van sterken drank.
● Strafkolonist Smal en de zoon van den strafkolonist Bijkerk, orders niet opgevolgd waardoor ze vier koeien in één dag van Steenwijk naar de Ommerschans moesten jagen.
bonmama
27-04-1839 ● Hendrik van Leiden No 408, ongehoorzaamheid, door de orders van den Bouwboer en Opziener niet naar te komen, alsmede allerleije uitbrakingen van scheldwoorden, gepaard met vloeken en beleediging der Directie met woorden. Getuigen Veeärts Wilhelm, Kolonisten Sanders, Schoon, Timmerman en H. Jacobs.
● Meindert Krook No 1273, Cornelis de Waard No 2188, Jan Cornelis Hasseling No 2339, verkoopen van een hemd.
● Gerrit Bolte No 1047, verkoopen van een paar Kousen en het ontvreemden van een mes van een zijner mede Kolonisten..
bonmama
02-05-1839 ● Johannes Bredenbach No 2327, poging tot desertie.en een broek van een zijner mede Kolonisten medegenomen.
bonmama
04-05-1839 Tuchtraad voor kolonisten huisgezinnen. De foto zit bij bonmama achter 30-05-1839.
● Vlasbaas Hermanus Jurgens, vrouwen een middag vrij gegeven en turf voor zich zelf laten steken. Betrokkenen: Veteraan Veldwachter G. Dops, strafkolonisten Jantje Molenbroek en Anna Margaretha Bolkenstein.
Met proces verbaal door Jurgens zelf en notitie van de directeur.
bonmama
04-05-1839 ● Proces Verbaal van zaalopziener Bourlard: Johannes Scheer No 8, verkoopen of verpanden van Kleeding stukken zijner mede Kolonisten, als: van den Kolonist Hartgers een linnen broek, Schulp een onderbroek, Reenen een borstrok, Vink, twee doeken, en van der Kaaij een linnen broek.
● Strafkolonist Hendrik Kuiper No 12, desertie voor de 1e maal.
bonmama
18-05-1839 ● Johannes Krijnders No 1500, de onderdirecteur-buiten Postema met een mes bedreigd. Getuigen: Hoevenaar Nak en de Kolonisten P. Heijdt, A .van Arkel, A. Bakker en ter Velde.
● Roelof Zwart No 2549, en Meindert Krook No 1273, desertie voor de 1e maal.
bonmama
28-05-1839 ● Martinus Terweeme No 963, verkopen broek en boezeroen, Pieter de Graas No 2346, verkopen hemd, Cornelis Rotgans No 23, verkopen hemd en broek, Johannes Scheer Ni 8, verkopen hemd, Nicolaas Dreef No 1018, verkopen buis, broek en kousen, Jan Kapper No 2165, verkopen buis en broek.
● Willem Otto Kuipers No 1644, Jan Schoutz No 1746 en Francis Mouran No 1752, verwijderen van hun werk om naar de Wijkmeester te gaan, om ander werk te mogen hebben.
bonmama
30-05-1839 ● Arie Smit No 518 door den Hoevenaar Blokland schuldig verklaard aan verregaande Godslasteringen
bonmama
10-06-1839 ● Gerrit Johannes Hisker No 1329, verkopen van een boeseroen, Hermanus van der Valk No 1921, verkopen van een hemd, Lambertus Heeren No 2302, verkopen van een boeseroen, Johan Carel Mulder No 761, verkopen van een boeseroen, Hermanus Meijer No 1835, verkopen van een boeseroen en hemd, Petrus Adam Piera No 2258, verkopen van 1 broek, Abraham Einens No 2238, verkopen van een broek, Dirk Nieburg No 2550, verkopen van een buis en broek.
bonmama
11-06-1839 ● Christoffel Looijer No 151, Poging tot desertie, als mede verkoopen zijner Kleeding Stukken.
● Hendrik Bosch No 1893, desertie voor de 1e maal, op den 20 augustus 1838 ontvlugt, als toen ingeschreven op No 2320 onder de naam van Hendrik van der Hagen.
bonmama
12-06-1839 ● Izaak Paulus No. 1859, nachtwacht, een meisje, welke op het land arbeidzaam was, mishandeld, hebbende haar geslagen.
bonmama
22-06-1839 ● Antonius Geurs, No 772, verregaande beleediging jegens den Opziener Molenaar, gepaard met vloeken en dreigementen, als gezegde opziener zich weer bij hem op het land durfde te begeven, dat hij hem dan met de hooijvork door en door zoude steken. Getuige veldwachter Tasmus: dat, als Geurs een half uur gestaan had, hij wel een uur zoude willen liggen.
● Johannes Schenk No 1281, desertie voor de eerste maal.
● Martinus van Hest No 1369, deserteur voor de 1e maal, zijnde Vrijwillig weder terug gekomen 9niet wel bij zinnen).
bonmama
25-06-1839 ● Johannes van der Hoeve No 74 en Antonie Luchthart No 448, schuldig aan dronkenschap
bonmama
26-06-1839 ● Cristoffel Looijer No 151, desertie voor de 2e maal, uit de strafkelder gebroken.
bonmama
29-06-1839 ● Hendrik Quirin No 1541, verkoopen van een Broek, aan een Vreemdeling, bij gelegenheid denzelve alhier in de Roomsche Kerk was geweest, waarop hij te kennen geeft er nog 4 te hebben, dus best een konde missen, en dat het geen broek is die hem is verstrekt, maar dezelve, even als de andere welke nog in zijn kasje aanwezig zijn, van ontslagene Kolonisten gekocht heeft.
● Suzanna Regina Wijngaarden No 1869, dienstbaar bij den Zaal Opziener Muller, ontvreemden van een zilveren pinkring zijner Vrouw, alsmede onzedigen omgang met andere Kolonisten.
bonmama
04-07-1839 ● Johannis Schouten No 1410, desertie voor de 1e maal bij Complot.
● Johannes Marinus van der Toorn Vrijthoff No 1135, desertie voor de eerste maal bij Complot.
● Philip Friedrich Uhlwörm No 900, desertie van Veenhuizen.
bonmama
08-07-1839 ● Antonius Geurs N0 772, andermaal verregaande beleediging jegens den Opziener Molenaar, hebbende den gezegde opziener geslagen, en ontzet geworden door den Veldwachter Tasmus.
bonmama
20-07-1839 ● Joseph Kandelaars No 1946, desertie voor de 7e maal, en Gerrit Bruins No 1395, desertie voor de 3e maal, beiden met Komplot.
● Johannes Narssies No 1163, verkoopen en verruilen zijner Kleedingstukken.
● Jacoba Roset Ni 2497, van haar hangmatmatras een boezelaar gemaakt. Maar er zit een koloniaal merk op.
bonmama
20-07-1839 Tuchtraad voor kolonisten huisgezinnen.
● Jan Nak, broer van hoevenaar Nak, verzet tegen wijkmeester M. v.d. Heide. Getuigen: Walraven van Zaal No 16 en J. Bruins van Zaal 12
bonmama
24-07-1839 ● Willem van der Glindt No 1527, Hendrik Lutselaar, No 630, en
Nicolaas Dreef No. 1018, desertie voor de 1e maal bij complot, waarbij Hendrik Oversteeg No 1270 door Veteranen Veldwachters Bohan en Rozenstengel is doodgeschoten.
● Karel Fredrik Wilhelm Beijster No 382, weigering van te werken.
bonmama
27-07-1839 Tuchraad voor kolonisten huisgezinnen.
● Aanklacht van hoevenaar G. Keijzer tegen den Veteranen Veldwachter Dops is volgens de Raad wartaal.
bonmama
27-07-1839 ● Ernst Willem Bergh, No 856, beleediging in Woorden, betreffende de Veteraan Dops, met gezegdens, te onbetamelijk hier uit te drukken.
bonmama
03-08-1839 ● Coenraad Smeding Zelle No 202, desertie voor de 2e maal, om den Koning te spreken.
● Neeltje van Dijk No 2098, onzedigen omgang met anderen, tijdens zij als hoevenmeid dienstbaar was bij den Hoevenaar Kleijbeuker.
bonmama
13-08-1839 ● Cornelis Louwen No 424, bedelaarskolonist-klompenmaker, verkoopen van een hemd en broek.
● Casper Johannes van Heel No 504, verkoopen van een broek en doek.
bonmama
31-08-1839 ● Inspecteur der koloniën Visser en penningmeester Faber van Riemsdijk hadden aan de hangmat van Jan Roos No 2009 een ijzeren haak gezien. Gedaan uit hoofde hij klein en gebrekkig is, zijn hangmat daarmede lager hing om er gemakkelijker te kunnen inkomen.
● Haak gekregen van Nic. Duivelaar No 60, gevonden bij het oud ijzer in de Smederij.
● Pieter de Zwart No 2373, brutaliteit jegens den opziener, gepaard met verregaande Vloeken en beleedigingen.
bonmama
09-09-1839 ● Johannes Josephus Rijff No 1133, beleedigingen tegen de Kindermoeder M. E. Brambach, als haar verweten hebbende, dat zij deszelfs Zoontje J. F. Rijff No 1146, welke in de Kinderzaal onder haar opzigt is, slegt te behandelen.
bonmama
24-09-1839 ● Bernardus Gosseling No 561, desertie voor de 4e maal.
bonmama
05-10-1839 Adjunct-directeur Hulst afwezig.
● Philip Adolf Keller No 1055, Brutaliteiten tegen den Wijkmeester, dat hij geene Knielappen noodig had om aardappelen te rapen.
● Jacob Bolte Strafkolonist, verkoopen van zijne klompen.
● Maria van Rooijen No 1666 en Geertruijda Ludolfs No 179, wegnemen van Haver bij den Hoevenaar Kleijbeuker.
bonmama
16-10-1839 ● Francina Looman No 1730, ontvreemden van 2 turksche Wiete(?) broden(?).
● Cornelis Ligchaams N. 1853, ontvlugting voor de 1e maal, als Koehoeder weggeloopen.
● Lambertus Hulsbeek No 274, dronkenschap, bij gelegenheid van het afhalen van goederen met een span paarden aan de Dedemsvaart
bonmama
26-10-1839 ● Anna Catharina Briemans No 2555 en Cornelia Otto No 1734, alle hunne Kleederen op het land bij zich hadden, dientengevolge suspect bevonden tot desertie. eerstgemelde brutaal geweest tegen haren Wijkmeester. Verder vrijspraak.. bonmama
02-11-1839
● Cornelis Ligchaams N1853: desertie voor de 2e maal met de verzwarende omstandigheid dat hij een laken mee heeft genomen.
● Jan Masmeijer N2465: desertie voor de 1e maal, door de veldwachters achtervolgd en weder teruggebragt.
● Dirk Roelen N2536: verkoop hemd en doek van den honger.
● Sikke Jans Kooij N1644: verkoop doek en een paar kousen, want hij had geen geld voor tabak.
● Hendrik van Leijden N408, heeft een oud buis met toevoeging van 35 centen voor het nagenoeg nieuwe van Roelof Luitjes van der Heide N2145, verruild.
bonmama
13-11-1839 ● Enne Vriese No 2002, dronkenschap tijdens hij als Metzelaar aan de Vaart werkzaam was, aan het huis van den overledene Kruizinga.
● Jan Masmeijer No 2465, verkoopen van zijn broek..
bonmama
16-11-1839 ● Coenraad Smeding Zelle No 202, Gerrit van der Wal, No 2203, Johannes Bredenbach No 2327 en Adrianus Antonie Hubert No 875 dronkenschap.
● Lambertus Hulsbeek No 274, desertie voor de 1e maal,
bonmama
23-11-1839
● Anna Maria van Hout, No 2530: in augustus weggelopen van de bouwboer Tiemes waar zij dienstbaar was, op den 22e dezer door een Agent van Policie weder teruggebragt.
bonmama
30-11-1839 ● Harmen Oosterhaar No 2732, op den 1e Juli 1839 met een Complot van 5 Kolonisten ontvlugt.
● Cornelis Ligchaams No 1853, ongehoorzaamheid jegens den Zaal opziener.
● Hendrik van Leijden No 408, ontvreemden van Aardappelen, welke in deszelfs Kasje in de zaal zijn bevonden.
● Carel Willem Adrianus Pasdeloup No 774 en François Fonteneau No 1632, wederzijdsche beleediging op het Bureau.
bonmama
03-12-1839 Vanaf hier tot en met 15-02-1840 zitten bij bonmama de foto's vóór 06-10-1838.
● Gerrit Kooijmans No 59, door den Hoevenaar Kleijbeuker aangehouden met een zak oud ijzer, om te verkoopen voor Johannes Mijler N. 2421
● Maaijke Hommes de Groot No 1564, gezegd dat Jan Willem Bruin No 1591, oppasser in het Hospitaal, het Eeten van de Menschen in het Hospitaal, aan het varken van den Opziener Kraemer gaf.
● Johannes Bruggemans No 1832, deserteur van Veenhuizen.
● Hendrik Annes Riemersma No 26, misbruik van sterken drank.
bonmama
09-12-1839 ● Cornelis Louwen No 434, ontvreemden van een Paar Klompen uit de Klompenmakerij.
● Carel Willem Adrianus Pasdeloup No 774, misbruik van sterken drank
bonmama
18-12-1839 ● Jan Kok No 32, deserteur voor de eerste maal, na het appel uit de Poort gelaten, om in den Winkel van den Onder Directeur buiten een boodschap te doen, hetwelk men heeft vergund, doordien hij als Klompenmaker dikwijls buitentijds werkzaam was.
● Johanna Regina Wijngaarden No 1896, ontvreemding van een doek harer mede Kolonisten.
bonmama
24-12-1839 ● Theodoor Hoeij No 2620, poging tot desertie, en verkoopen van een linnen broek ad ƒ 1,30 en een boezeroen ad ƒ 1,55 2: taille.
● Pieter Brinkman No 693, ontvreemding van een beursje van mede Kolonist W. Visser, tijdens gemelde Kolonist naar de beste kamer of secreet was. Getuigen: Hendrik Croeger No 1520 en Gerrit van Houten No 844.
● Willem van Stigt No 2387, een stuk van zijn hangmatmatras afgesneden om zijn broek te repareren.
● Lukas Govers No. 1241,verkoopen van een hemd aan Casparus Vink No 2752, welke hetzelve weder verkocht heeft.
● Johannes Ploeger N. 537, brutaliteit jegens den Zaal opziener.
bonmama